Bolle Jos, Sierra Leone en ontwikkelingshulp als politiek breekijzer
David van Weel, de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid, heeft onlangs verklaard dat Nederland overweegt aan te dringen op het stopzetten van de Europese ontwikkelingshulp aan Sierra Leone. Het kabinet voert deze druk op om het West-Afrikaanse land te dwingen de veroordeelde topcrimineel Jos L. uit te leveren.
Deze harde opstelling legt diepe, internationale frictie bloot over de werkelijke aard en functie van ontwikkelingshulp. Om de regering in Freetown te dwingen tot medewerking, wil het Nederlandse kabinet de Europese hulpkraan (€352 miljoen gereserveerd voor de periode 2021-2027) dichtdraaien.
Drugs en diplomatieke druk
Het conflict draait om de weigering van Sierra Leone om samen te werken bij de opsporing en uitlevering van Leijdekkers, een van Europa's meest gezochte criminelen. Tegelijkertijd west minister Van Weel op de directe dreiging voor de Europese veiligheid: recent werd er nog een drugstransport van 30 ton cocaïne onderschept dat uit het West-Afrikaanse land afkomstig was.
Collectieve straf
Critici waaronder internationale hulpverleners analisten trekken een heel andere conclusie en zien in de Nederlandse dreigementen een schoolvoorbeeld van neokolonialisme. Het argument is dat hiermee de kwetsbare burgerbevolking van Sierra Leone — die afhankelijk is van hulp voor zorg, onderwijs en infrastructuur — collectief wordt gestraft voor het vermeende handelen van een elite.
Neem de reactie van het Rainbo Initiative, een lokale non-profitorganisatie in Sierra Leone die zich inzet voor slachtoffers van seksueel en gendergerelateerd geweld. Directeur Daniel Kettor reageerde verontrust. Hij benadrukt dat Europese gelden cruciaal zijn voor basisvoorzieningen. "Vrouwen zonder stem, die niets te maken hebben met drugsgeweld, zullen hieronder lijden," stelt hij.
Precedent
Gilles Yabi, de oprichter van de West-Afrikaanse denktank WATHI, en anderen uiten vooral kritiek op de buitenlandpolitieke logica en haalbaarheid van het Nederlandse dreigement. De EU schortte in het verleden wel vaker hulp op (zoals recent in Niger en Guinee), maar dat gebeurde vrijwel uitsluitend na een militaire staatsgreep (coup) om de democratie te beschermen. Ontwikkelingshulp intrekken vanwege de niet-uitlevering van één specifieke crimineel is in vanuit die historische context een disproportioneel precedent.
Druk en dreiging
Tegelijk kan het heel goed dat het dreigement van bevriezen van de ontwikkelingshulp al het eigenlijk bedoelde wapen is. We gaan zien of het werkt. Eerder noemde Minister van Weel de uitlevering van de oudere broer van Jos L. uit Turkije op Xal "goed nieuws voor de internationale strijd tegen georganiseerde misdaad"
.gif)
