Laatste nieuws en analyse: Straat van Hormuz weer dicht na kersverse wapenstilstand Iran - VS Israël

08 april 2026 door een van onze redacteuren

Straat van Hormuz. Screenshot 8 april 13.00 GMT v&m van Marine Traffic Global

Op de vroege ochtend van 8 april 2026 bereikten de Verenigde Staten en Iran een baanbrekend akkoord over een voorlopig, tweezijdig staakt-het-vuren met een looptijd van twee weken. Deze gevechtspauze kwam tot stand na intensieve bemiddeling door Pakistan, waarbij de VS een geplande grootschalige aanval op de Iraanse infrastructuur opschortte in ruil voor een directe stopzetting van wederzijdse vijandelijkheden. 

Essentieel in de overeenkomst was de heropening van de Straat van Hormuz. Iran stemde er in eerste instantie mee in om de blokkade op te heffen en een veilige doortocht voor de internationale scheepvaart te garanderen, zij het onder eigen militair toezicht en met een omstreden eis voor tolheffing als 'wederopbouwvergoeding'. De tolheffing is onderdeel van een eerder al deels bekend gemaakt Iraans 10-punteplan. 

Ondanks de diplomatieke doorbraak was de overeenkomst vanaf het begin uiterst wankel door onduidelijkheid over de reikwijdte van het bestand. Vielen Libanon en Hezbollah nu wel of niet onder het bestand? Ja, dachten Pakistan en Iran. Nee vinden de VS en Israël, die stelden dat Israëlische operaties tegen Hezbollah buiten het bestand vallen. 

Hernieuwde sluiting Straat van Hormuz​

Als directe reactie op grootschalige Israëlische luchtaanvallen in Libanon in de loop van woensdag 8 april heeft Iran rond 19.15 West Europese tijd, de Straat van Hormuz opnieuw volledig gesloten. Hoewel de heropening een kernvoorwaarde was van de urenoude wapenstilstand, behandelt de Iraanse kustwacht het gebied weer als oorlogsgebied. Schepen die zonder toestemming passeren, zullen volgens Teheran worden "aangevallen en vernietigd".

Door de herhaalde sluiting van de Straat en de aanhoudende bombardementen in Libanon lijkt de geplande top in Islamabad van aanstaande vrijdag 10 april op losse schroeven te staan. Iran ziet de aanvallen op Libanon als een schending van de geest van de overeenkomst, terwijl de VS en Israël vasthouden aan hun recht om Hezbollah aan te pakken. Basis van de komende besprekingen in Islamabad op 10 april zou het door Iran ingediende 10 punten plan zijn plus een eerder door de VS voorgesteld 15 punten plan. 

Nucleaire verrijking

Er schijnt behalve de bovengenoemde 'Libanon-uitzondering' tevens onduidelijkheid te zijn over een ander fundamenteel deel van de tekst van het plan; in de Farsi-versie zou expliciet "erkenning van verrijking" staan, terwijl die formulering in sommige Engelse vertalingen ontbrak. Trump heeft inmiddels via sociale media laten weten dat de nucleaire kwestie ("het uranium") in de onderhandelingen "opgelost zal worden". Dat zou mooi zijn want dat is een van belangrijkere redenen waarom Trump deze oorlog doldriest mede begonnen is. 

Het voorlopige failliet van de 'deal' en van de oorlog

Gehele of gedeeltelijke acceptatie van het plan maakt het failliet van het, tot nu toe strategisch rampzalig opererende, Amerika in deze kwestie compleet. Trump trok zich in zijn eerste termijn in 2018 eenzijdig terug uit de toenmalige atoomdeal met Iran. Historicus en universiteitsdocent in Schotland Sadeghi-Boroujerdi zei vandaag 8 april over het bovenstaand tienpuntenplan dat het, "een alomvattende herstructurering van de regionale orde is in het voordeel van Iran."

Meer info: The National; PBS Newshour; Middle East Eye; ISW; AP-news; Reuters​