IEA: Afsluiting Straat Hormuz grootste verstoring wereldoliemarkt ooit
Het conflict in het Midden-Oosten heeft geleid tot de grootste aanbodverstoring in de geschiedenis van de wereldwijde oliemarkt ooit. Dat zegt het Internationaal Energie Agentschap (IEA). De verstoring is het gevolg van de vrijwel volledige stillegging van het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz. Normaal gesproken passeert dagelijks zo’n 15 miljoen vaten ruwe olie en 5 miljoen vaten olieproducten de Straat, wat gelijkstaat aan ongeveer 20% van de wereldwijde olieconsumptie. Deze stromen zijn inmiddels nagenoeg opgedroogd.
Het verlies aan aanbod heeft aanzienlijke gevolgen voor de wereldmarkten: de prijzen voor ruwe olie zijn gestegen tot boven de $100 per vat, wat leidt tot veel hogere prijzen voor geraffineerde producten zoals diesel, kerosine en vloeibaar propaangas (LPG). De zorgen over de impact van deze hoge prijzen op huishoudens, bedrijven en de bredere economie nemen toe.
Het hervatten van het transitverkeer door de Straat van Hormuz is de belangrijkste actie om terug te keren naar stabiele olie- en gasstromen en de druk op de markten te verlichten. In de tussentijd nemen landen wereldwijd diverse maatregelen om het aanbod te vergroten en de impact van de scherpe prijsstijgingen voor consumenten te beperken.
Aanbod en Vraag
Aanbodzijde: De lidstaten van het IEA (Internationaal Energieagentschap) namen op 11 maart een cruciale stap door 400 miljoen vaten olie uit hun noodreserves beschikbaar te stellen. Dit is de grootste vrijgave van voorraden in de geschiedenis van het IEA.
Vraagzijde: Dit is eveneens een essentieel onderdeel van de energiezekerheid. In dit rapport beschrijft het IEA 10 opties aan de vraagzijde waarmee huishoudens, bedrijven en overheden zich kunnen beschermen tegen de huidige olieschok.
Belangrijkste opties voor het wegvervoer
De meeste maatregelen hebben betrekking op brandstoffen voor wegvervoer, maar ze beslaan ook luchtvaart, koken en industrie. Voor het wegvervoer zijn de belangrijkste opties:
Werk thuis waar mogelijk: Thuiswerken kan het olieverbruik door woon-werkverkeer aanzienlijk verminderen. Op nationaal niveau zouden drie extra thuiswerkdagen (voor wie dat kan) het olieverbruik van auto's met 2% tot 6% kunnen verlagen.
Verlaag de snelheidslimiet op snelwegen met ten minste 10 km/u: Dit kan het persoonlijke olieverbruik van een bestuurder met 5% tot 10% verminderen en het totale olieverbruik voor personenauto's met 1% tot 6%.
Stimuleer het openbaar vervoer: De overstap van de auto naar bus of trein kan het nationale olieverbruik voor auto's met 1% tot 3% verminderen. Ook fietsen en wandelen voor korte ritten zorgen voor verdere besparingen.
Wisselende toegang voor auto's in grote steden: Het beperken van de toegang tot zones op basis van kentekenplaten (bijv. even/oneven dagen) kan files en stationair draaien verminderen, met een besparing van 1% tot 5%.
Verhoog carpooling en pas efficiënte rijgewoonten toe: Carpoolen verhoogt de bezettingsgraad van auto's en vermindert de reistijd. Gecombineerd met "het nieuwe rijden" (zoals het controleren van de bandenspanning en matig gebruik van de airco) kan de vraag naar brandstof met 5% tot 8% dalen.
Aan de aanbodzijde hebben IEA-lidstaten op 11 maart 2026 een recordhoeveelheid van 400 miljoen vaten uit hun noodreserves vrijgegeven. Het rapport benadrukt echter dat gedragsveranderingen aan de vraagzijde minstens zo cruciaal zijn om de betaalbaarheid te waarborgen en tekorten te beheersen. Een centraal onderdeel van het rapport zijn tien direct toepasbare opties om het olieverbruik te verminderen, waarbij de focus sterk ligt op het wegvervoer, dat verantwoordelijk is voor ongeveer 45% van de wereldwijde vraag. Belangrijke adviezen zijn onder meer het stimuleren van thuiswerken (wat het verbruik met 2% tot 6% kan verlagen), het verlagen van de snelheidslimiet op snelwegen met 10 km/u en het bevorderen van het openbaar vervoer en carpoolen. Daarnaast worden specifieke acties genoemd voor grote steden, zoals het beperken van de toegang voor auto's op basis van hun kentekenplaat. Buiten het wegvervoer richt het rapport zich op de luchtvaart, de industrie en het gebruik van LPG als kookbrandstof. Het IEA adviseert om vliegreizen voor werk waar mogelijk te vervangen door virtuele vergaderingen en om in de industrie flexibel om te gaan met grondstoffen. Speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare huishoudens in ontwikkelingslanden die afhankelijk zijn van LPG om te koken; overheden worden opgeroepen om de overstap naar elektrische kookoplossingen te ondersteunen om brandstoftekorten en gezondheidsrisico's te vermijden. Tot slot onderstreept het rapport dat overheidssteun, zoals prijsplafonds of subsidies, essentieel is maar ook gericht moet zijn op de meest behoeftigen vanwege beperkte budgetten. Hoewel deze kortetermijnmaatregelen de schok kunnen dempen, stelt het IEA dat alleen het herstel van de doorvaart door de Straat van Hormuz de stabiliteit op de oliemarkt volledig kan terugbrengen. |
Meer info: Sheltering From Oil Shocks
-S.jpg)
.gif)
