'Sleepwalkers' Caribisch topstuk voor najaar-tentoonstelling 'Leef Surrealisme'
(Tekst Wereldmuseum) Het Wereldmuseum koopt het schilderij Sleepwalkers (2009-2017) van de Jamaicaanse kunstenaar Roberta Stoddart aan.
Roberta Stoddart is een vooraanstaande hedendaagse kunstenaars uit Jamaica en de Cariben, bekend om haar gelaagde portretten en verontrustende landschappen die de doorwerking van kolonialisme, etniciteit, gender en klasse in het dagelijks leven onderzoeken. Haar werk, dat internationaal wordt tentoongesteld en bekroond, roept vragen op over identiteit, marginalisering en wat het betekent om ‘erbij te horen’ of als ‘ander’ te worden gezien.
In 'Sleepwalkers' grijpt Stoddart terug op het 17e- en 18e-eeuwse genre van het conversatiestuk: ogenschijnlijk informele groepsportretten in harmonieuze setting, die in werkelijkheid koloniale machtsverhoudingen normaliseerden. Door deze beeldtaal toe te passen op een nachtelijke huwelijksvoltrekking, waarbij elk figuur een symbolische betekenis draagt, ontmantelt Stoddart de machtsverhoudingen die achter het portret schuilgaan.
In een nachtelijk, zwoel, Caribisch landschap vol Spaans mos zien we een huwelijksvoltrekking. Figuren uit verleden en heden lijken samen te komen in een bevroren moment. Mens en dier richten hun blik op de toeschouwer, als gevangen in koplampen, en lijken te vragen: wat nu? Het werk ademt een droomachtige spanning die die geworteld is in een uitgesproken Caribische context. Centraal in het kunstwerk staat Bertha Mason, het ‘zolderpersonage’ uit de roman Jane Eyre (1847) van Charlotte Brontë. Bertha, afkomstig uit Jamaica en in de roman gereduceerd tot klassieke koloniaal karikatuur - agressief, exotisch, wild, promiscue en irrationeel -, krijgt in dit schilderij een eigen verhaal, een eigen stem. Stoddart sluit daarmee aan bij postkoloniale herlezingen, zoals Wide Sargasso Sea (1966) van Jean Rhys, waarin het verhaal van Jane Eyre wordt verteld vanuit het perspectief van Bertha. Door deze literaire en historische lijnen samen te brengen, bevraagt Sleepwalkers hoe koloniale structuren doorwerken in identiteit, gender en klasse. En hoe begrippen als ‘dader’ en ‘slachtoffer’, ‘zwart’ en ‘wit’, ‘verleden’ en ‘heden’ in een postkoloniale wereld onlosmakelijk met elkaar verweven zijn.
Het kunstwerk is een belangrijke aanwinst voor de collectie van het museum en zal een van de sleutelwerken vormen in de tentoonstelling Leef Surrealisme, te zien in Wereldmuseum Rotterdam van 17 september 2026 tot en met 29 augustus 2027.
.gif)
