'Nouvelle Vague': feest van herkenning laat 'A Bout de Souffle' in tact
De Amerikaanse filmregisseur Richard Linklater (1960) is de maker van een reeks van meer dan dertig speelfilms. Daaronder de Before-reeks — Before Sunrise (1995), Before Sunset (2004), Before Midnight (2013) — en Boyhood (2014). Stuk voor stuk indrukwekkend geregisseerde acteurdrama’s die verfrissend vernieuwende films opleveren. Als filmmaker die meestal dicht bij zijn eigen culturele biotoop blijft, kan je hem zien als werkend in de traditie van bijvoorbeeld John Cassavetes, of van filmmakers uit Iran als Panahi en Farhadi, of nog verder naar het oosten (of vanuit Amerikaans perspectief naar het westen) de Taiwanees Hou Hsiao-hsien of de Koreaan Hong Sang-soo.
Niet gek, maar wel een waagstuk, dat hij als rasfilmmaker — evenals velen over de hele wereld bewonderaar van Jean-Luc Godard — zijn blik op een sleutelmoment in de filmgeschiedenis richt. Het moment dat Godard als speelfilmmaker, als laatkomer onder zijn collega-filmrecensenten van het Franse Cahiers du Cinéma, de kans greep (en kreeg) om zijn eerste speelfilm te maken. Zo werd Linklaters Nouvelle Vague, vernoemd naar de rond 1959 in Cannes zo benoemde filmstroming, een mooie soms bijna didactische lofzang op Godard en diens onvoorwaardelijke, voor eeuwig ontwaakte liefde voor de cinema.
Marbeck als Godard en Dullin als Belmondo in Nouvelle Vague. Foto Filmdepot
Godard maakte als eerste speelfilm À bout de souffle (Ademloos, 1960), waarmee hij nog eens liet zien dat na de eerder schitterende premières van Truffaut (Les Quatre Cents Coups), Resnais (Hiroshima mon amour) en Rouch (Moi, un noir) niet voor niets over een Nouvelle Vague werd gesproken. Vijfenzestig jaar later kan je daar samen met Linklater nog steeds ademloos over zijn.
Wat Linklater wil, is niet zozeer een sleutelmoment in de filmgeschiedenis recreëren — iets wat hij overigens wel heel precies doet, met helder zwart-wit en zorgvuldige casting van alle personages rond Godard (Guillaume Marbeck) en Cahiers du Cinéma, waar iedereen die erbij betrokken was werkte. Dat lukt allemaal goed, en dat de Belmondo van Linklater, cum Aubry Dullin, niet echt op de echte Belmondo lijkt, ligt meer aan de unieke kop en uitstraling van de historische bokser die acteur werd dan aan de film. De re-enactments van de omstandigheden rond de opnamen zijn voorbeeldig, evenals het toen al onstuimige zelfvertrouwen van Jean-Luc Godard — iets dat sommige creatieve geesten kenmerkt. Geluk voor Linklater: zelfvertrouwen, in dit geval zonder hubris, is aangenamer om te verfilmen dan twijfel. Aangenaam is ook de onderdompeling in de remake van het Cahiers du Cinéma van 1960, waar alle filmhelden van de Nouvelle Vague, inclusief de eigen helden van die generatie — Rossellini, Bresson, Melville, Cocteau, Gréco — voorbijkomen.
Zoey Deutch als Jean Seeberg in Nouvelle Vague. Foto Filmdepot
De twijfel op de set en in de productieomgeving is voorbehouden aan de ster Jean Seberg, hier gespeeld door Zoey Deutch, de enige ster die meedoet in Godards À bout de souffle, en aan Georges de Beauregard, bij Linklater gespeeld door Bruno Dreyfürst, de producent. Dat zijn de hoofdingrediënten van wat je de plot van de film zou kunnen noemen: precieze reconstructie en twijfel versus zelfvertrouwen.
Dat helpt ook regisseur Linklater om dichter bij het creatieve vermogen van Jean-Luc Godard te komen. En dat is wat regisseur Linklater, zelf een begenadigd en begaafd filmmaker, wil: begrijpen hoe Godard opereert. De Godard in de filmversie van Linklater schakelt de twijfel uit door zijn enorme filmkennis en drive om te filmen te combineren, om puur — zo vertelt Linklater — op intuïtie en instinct voor wat de absolute hoofdzaken zijn door opnamen en montage te navigeren.
Reconstructie van een set van A bout de Souffle . Foto Filmdepot
Zo werd Godard de man die tot op hoge leeftijd uiterst wendbaar en scheppend bleef en de zaken in zijn films (latere films) aanpakte. Lukt dat? Kun je ooit de vinger op intuïtie, op filminstinct leggen? De film van Linklater levert in ieder geval één antwoord: dat kan door zelf film te maken.
Daarmee is À bout de souffle niet ontrafeld, maar is met Nouvelle Vague door Linklater cum suis een voor filmliefhebbers fascinerend feestje van herkenning gecreëerd. Een feest dat de creatie van A Bout de Souffle in tact laat.
.gif)
