Van Vietnam tot Gaza. Op het IDFA: de onverschrokken journalistiek van Seymour Hersch
In de fascinerende en meeslepende documentaire Cover Up brengen regisseurs Laura Poitras en Mark Obenhaus een eerbetoon aan de carrière van de onbevreesde onderzoeksjournalist Seymour Hersh. Hersh was een pionier in de Amerikaanse politieke journalistiek. Met zijn onthullende reportages bracht hij een reeks constitutionele misdragingen en doofpotaffaires aan het licht. Zijn oeuvre is overweldigend: zo was zijn grote doorbraak de onthulling van het bloedbad in Vietnam, dat bekend werd onder de naam My Lai, een reportage die hem de befaamde Pulitzerprijs opleverde. Ook bracht hij de geheime bombardementen op Cambodja, het spionageprogramma van de CIA en het Abu Ghraib-schandaal in een Irakese gevangenis aan het licht.
Cover Up toont de onthullingen van Hersh in al hun facetten. Poitras en Obenhaus ontrafelen op sublieme wijze zijn werkwijze en onderzoeksmethoden. Stapels vergeelde paperassen, notitieblokken met beroemde namen en dozen vol dossiers illustreren zijn herinneringen, naast indrukwekkende archiefbeelden. Je zit op het puntje van je stoel bij het luisteren naar de schokkende ontdekkingen en getuigenverklaringen die voorbijkomen. Nog steeds voelt Hersh woede en wanhoop bij het benoemen van zijn gruwelijke bevindingen. Zo ook bij de misstanden die aan het licht kwamen nadat Hersh een tip kreeg over een Amerikaanse soldaat die werd bestraft omdat hij zich positief had opgesteld tegenover de Vietnamese bevolking. Hersh ontdekte dat dit geen incident was, maar de standaardnorm binnen het leger. Soldaten werden doelbewust ingezet als meedogenloze moordmachines, waarbij ook kinderen en vrouwen niet werden ontzien. Niet voor niets is hij dan ook erg sceptisch over de hogere rangen in het leger, die zelden ter verantwoording worden geroepen.
Regisseurs Poitras en Obenhaus zijn niet te beroerd om Hersh ook kritisch te ondervragen. Zo kaarten zij zijn misstap aan in de berichtgeving over vermeende liefdesbrieven tussen president Kennedy en Marilyn Monroe, die achteraf vals bleken te zijn.
Beroemde tijdgenoten spreken zich eveneens uit over Hersh, zoals Bob Woodward van The Washington Post, die samen met Carl Bernstein het Watergateschandaal onthulde. Ook bevat de documentaire een prachtige geluidsopname van een telefoongesprek tussen voormalig president Nixon en zijn veiligheidsadviseur Henry Kissinger over Hersh.
Hersh weigerde om over zijn persoonlijke leven te praten, wat ook niet de insteek is van de documentaire. Toch vangen we af en toe onverwachts een glimp op van zijn achtergrond, zoals over zijn Joodse ouders, die vanuit Litouwen en Polen naar Chicago emigreerden.
Na de vertoning van de documentaire waren de makers het erover eens dat journalisten als Hersh niet meer gemaakt worden. Toch laat Cover Up juist zien dat er veel te leren valt van Hersh's vasthoudendheid en gedegen onderzoekswerk. Het pleit tegen de gemakzucht om nieuws klakkeloos over te nemen en benadrukt de noodzaak om berichtgeving verder te onderzoeken. In het begin van zijn carrière was Hersh lid van de perspool in het Pentagon. Terwijl zijn collega’s lunchten en genoegen namen met de officiële verklaringen, zwierf Hersh geregeld door de gangen op zoek naar mensen die mogelijk meer te vertellen hadden. Het leverde hem uiteindelijk de verhalen op die het waard bleken om verteld te worden.
De timing van de documentaire had niet beter gekund. De journalistieke vrijheid komt steeds meer in het geding. In de afgelopen decennia zijn er ruim duizend journalisten vermoord. Machthebbers zoals Trump doen kritiek af als nepnieuws, en het Witte Huis bepaalt voortaan zelf welke journalisten verslag mogen doen van persmomenten in de Oval Office. Ook de opkomst van AI, waarmee stemmen en gezichten kunnen worden vervalst, zorgt voor grote onzekerheid. Cover Up laat zien hoe belangrijk goede onderzoeksjournalistiek is om wantoestanden, schandalen en corruptie aan het licht te brengen. Het roept een nieuwe generatie journalisten op om de confrontatie te blijven aangaan, want dat onderzoek lijkt urgenter dan ooit.
Cover Up wordt vanaf 16 december uitgebracht op Netflix.
.gif)
