Onderhandelingspositie werknemers met lage lonen verbetert door krappe arbeidsmarkt
Het aantal openstaande vacatures is tussen 2010 en 2024 sterk toegenomen. Werkgevers hebben moeite om personeel aan te trekken en te behouden, wat werknemers een sterkere onderhandelingspositie geeft. Dankzij het grote aantal openstaande vacatures hebben werknemers meer banen om uit te kiezen en kunnen ze daardoor betere arbeidsvoorwaarden eisen.
De arbeidsmarkt is krap
Vooral de onderhandelingspositie van werknemers met lage uurlonen verbetert door de toegenomen baankansen. Voor mensen met een slecht betaalde baan is de kans groot dat een nieuwe baan beter betaalt. Daarnaast zit een deel van de werknemers in een lager betalende baan omdat ze in economisch minder goede tijden genoegen moesten nemen met een baan die niet zo goed bij ze past. Een verbetering in baankansen kan er dan voor zorgen dat ze wel die passende baan kunnen vinden.
CPB deed studie naar verband arbeidsmarktkrapte en uurloon
In deze studie is onderzocht of uurlonen harder groeien in de onderdelen van de economie waar de arbeidsmarktkrapte het hoogst is. Ook is onderzocht of dit verband tussen krapte en loongroei verschilt tussen werknemers met lagere en hogere uurlonen. Hiervoor zijn gegevens verzameld over de uurloongroei en arbeidsmarktkrapte per bedrijfstak en provincie. Zo kond het gemiddelde uurloongroei vergeleken worden tussen verschillende arbeidsmarkten.
Loon hoger bij krapte
De resultaten laten zien dat de uurloongroei inderdaad hoger ligt in bedrijfstakken met meer arbeidsmarktkrapte. In een krappe bedrijfstak, zoals de ICT, ligt de loongroei gemiddeld ongeveer 1,2%-punt hoger dan in een gemiddeld krappe bedrijfstak, zoals de industrie. Daarnaast hebben werknemers die in een krappe arbeidsmarkt van baan wisselen een ongeveer 1%-punt hogere uurloongroei dan werknemers die dezelfde baan houden.
Het verband tussen krapte en lonen is sterker bij werknemers met lagere uurlonen. Uit de schattingen blijkt dat dit verband ongeveer 2,5 keer sterker is voor de 25% werknemers met de laagste uurlonen, vergeleken met de gehele groep werknemers. Voor de werknemers met de hoogste uurlonen (bovenste 50%) zien we geen samenhang tussen krapte en uurloongroei, behalve bij een baanwissel.
Krapte kan loonverschillen verkleinen
Deze resultaten suggereren dat arbeidsmarktkrapte kan bijdragen aan het verkleinen van de verschillen in uurloon van werknemers. Arbeidsmarktkrapte wordt vaak als probleem gezien, maar kan dus ook samengaan met een afname van ongelijkheid. Deze bevinding is in lijn met eerder onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (Merens & Kuschel, 2025). Daaruit blijkt dat ook de ongelijkheid in bredere arbeidsvoorwaarden kan afnemen door personeelstekorten, omdat werkgevers meer werkuren en eerder een vast contract aanbieden.
Meer info: arbeidsmarkt en loongroei
.gif)
