Boek 'De Gelogen Kolonie' legt de leugens van kolonisator Nederland filmisch bloot
Zo maar wat vragen als schot voor de boeg voor de bespreking van het boek De Gelogen Kolonie: Naar Indonesië om Indië te vergeten van journalist en schrijver Michel Maas: Wie heeft ooit Indonesië bezocht of mensen gesproken die dit fascinerende land hebben bezocht? En wat bleef beklijven uit de verhalen over toeristische vergezichten en interessante ontmoetingen met Indonesiërs? Wie herinnert zich nog de koele ontvangst die de toenmalige koningin Beatrix, prins Claus en prins Willem-Alexander kregen aan het begin van het Staatsbezoek aan Indonesië in augustus 1995. De toenmalige president Soeharto vroeg het Koninklijke gezelschap nog net niet : “Wat doen jullie hier?”
Het Staatsbezoek van koning Willem-Alexander en koningin Máxima in maart 2020 verliep wat minder ongemakkelijk. Er werden zelfs excuses gemaakt voor het koloniale gewelddadige regime dat Nederland tot 17 augustus 1945 voerde in ‘ons Indië’. Toen verklaarde Indonesië zich onafhankelijk, al houdt Nederland het liever op december 1949 toen de soevereiniteitsoverdracht plaats had.
Koloniale arrogantie
Het is maar een voorbeeld van koloniale arrogantie die Nederland en buitenlandse oude kolonisators in hun voormalige kolonies blijven tonen. Zij zijn opgevolgd doordominante heersers als Trump, Poetin en anderen.De vroegere kolonisators gedragen zich intussen als erflaters van een kostbare investering in de allang onafhankelijk geworden landen..
Deze recensent is nooit in Indonesië geweest, maar wel bij herhaling in Zuid-Afrika en Curaçao. Bij dit soort journalistieke en toeristische bezoeken borrelde af en toe het ongemakkelijke besef op dat de Nederlandse invloeden inhouding, taal en architectuur geen plaats moeten hebben in de landen waarop de kolonisators zijn stempel hebben gedrukt.
Maas beschrijft een soortgelijk besef op een filmische manier in zijn beschrijving van zijn 18 jaar lange correspondentschap in Indonesië. De lezer wordt al vanaf het begin van het 221 pagina’s lange verhaal het boek in getrokken. Je loopt als het ware vrijwel direct achter de ‘businessclassmevrouw’ de wiebelende vliegtuigtrap af het Indonesische vliegveld op. Maas: “Ik ben buiten, maar ik zie niets van Indonesië, dat de komende achttien jaar mijn land zal zijn.”
De ‘businessclassmevrouw’ straalt door houding en dure merkkleding standsverschil uit. Ze kan met een knip van haar vinger en duim bevelen uitdelen, maar niet op de wiebelende vliegtuigtrap. Die zal ze toch echt zonder hulp zelf moeten afdalen.
Ontdekkingstocht
Al registrerend, analyserend en zelfonderzoekend neemt de auteur de lezer van De Gelogen Kolonie mee in het land van contrasten, schoonheid, (klassen)strijd en al dan niet geuit racisme. Daar voert hij vele gesprekken met bewoners om te constateren dat standsverschil en Nederlandse en Indonesische achtergrond van mensen niet weg te denken zijn in het huidige Indonesië.
In Zuid-Afrika is er sprake van ‘omgekeerde apartheid’ door de witte bevolkingsminderheid beleidsmatig te laten voelen dat deze allang niet meer de dienst uit kan maken. In Curaçao kan het verschil nog waarneembaar zijn tussen de oorspronkelijke kolonisators en de eilandbewoners. Deze worden op dit eiland en andere Nederlandse koninkrijk eilanden beoordeeld op kleur, terwijl ze onderhuids hun mening hebben op de arrogante Nederlanders op hun eiland. Michel Maas laat in De Gelogen Kolonie zien dat de Nederlandse bijdrage als basis van de positieve ontwikkeling van de voormalige kolonie vooral uit eigen belang plaats had.
De conclusie op de achterflap van het boek van Maas is veelzeggend: “De Gordel van Smaragd is een Nederlands verzinsel, opgebouwd uit oude koloniale beelden; een verhaal waarvan wij onszelf wijsmaken dat het werkelijkheid is, om niet de pijn te voelen die we hebben veroorzaakt.”
Michel Maas (2025) De gelogen kolonie. Naar Indonesië om Indië te vergeten. Amsterdam. Atlas Contact. 221 pp ISBN 9789045041179 €21,90
Meer Info: Verklaring van Koning Willem-Alexander tijdens het staatsbezoek aan Indonesië
.gif)
