Huisartsentekort begint nijpend te worden

05 april 2025 door een van onze medewerkers

Honderdduizenden mensen zoeken op dit moment een (andere) huisarts, terwijl ongeveer 60% van de praktijken in 2024 een patiëntenstop had. Het huisartsentekort zal naar verwachting de komende jaren verder stijgen. Dat zegt de Algemene Rekenkamer in een rapport.

Uit het onderzoek blijkt dat 1 op de 20 mensen geen huisarts heeft en/of een (andere) huisarts zoekt. Deze zoektocht wordt bemoeilijkt doordat 60% van de huisartsenpraktijken een patiëntenstop hanteert. Ook het Capaciteitsorgaan, het Prognosemodel Zorg en Welzijn en het Nivel komen tot de conclusie dat er sprake is van een huisartsentekort.'

De samenleving heeft zorgen over de continuïteit van de huisartsenzorg. [...] Steeds vaker ondervinden burgers hiervan hinder, kunnen zorgverzekeraars onvoldoende zorg inkopen en worden huisartsen zwaarder belast. [...] Het aantal gehandicapten, ouderen en chronisch zieken dat een beroep doet op de curatieve zorg zal toenemen. Deze toename legt een steeds grotere druk op de huisartsenzorg. [...] Lastig is ook dat de belangstelling voor de huisartsenopleiding fors terugloopt en er onvoldoende aanmeldingen lijken te zijn voor de huisartsenopleiding (VWS, 2003).

Bovenstaande passage geciteerd in het rapport had de samenvatting kunnen zijn van het rapport zelf. Maar de zinnen zijn al geschreven 22 jaar eerder in 2003 door de toenmalige minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Terugkerende signalen over tekorten in de huisartsenzorg in 2018 waren aanleiding voor de minister van VWS om het Nivel opdracht te geven om een onderzoek uit te voeren. Zorgen over een tekort aan huisartsen staan niet op zichzelf. De gehele zorgsector ervaart toenemende tekorten.

Het aantal huisartsen en waarnemers stijgt, het aantal praktijkhouders daalt. Tabel uit het rapport

Het aantal huisartsen is pas relevant als je dit afzet tegen het aantal inwoners. Voor het aanbod aan huisartsen in relatieve zin, kijken we naar de inwoner-huisartsratio. Het aantal inwoners per huisarts is gedaald van 1.840 in 2000 naar 1.250 in 2024. De minister van VWS geeft aan dat huisartsen zelf mogen bepalen hoeveel patiënten zij inschrijven: “Afhankelijk van de zorgzwaarte van een patiëntenpopulatie kan een huisarts zelf bepalen of zij meer, of minder patiënten van goede kwalitatieve zorg kunnen voorzien en dus kunnen inschrijven.” (VWS, 2025).

De Landelijke Huisartsvereniging schrijft hierover: “(…)het is belangrijk dat een huisarts een passend aantal patiënten heeft. Voor een normpraktijk (1 fte huisarts) rekent de NZa met een 2095 ingeschreven patiënten. Gezien de druk op de huisartsenpraktijk en de wens tot het hebben van meer tijd voor de patiënt, is een kleiner aantal patiënten vaak wenselijk.” (LHV, 2023).

Regionale verschillen in inwoner-huisartsratio

De inwoner-huisartsratio verschilt op regionaal niveau. In 72% van de gemeenten ligt het aantal tussen de 1.200 en 2.000 inwoners per huisarts. Let wel: dit zijn gemiddelden per gemeente, de individuele aantallen per praktijk laten meer variatie zien. In een paar gemeenten zien we waardes die boven de 2.000 liggen, bijvoorbeeld in Staphorst, Rucphen en Lopik.

De informatie over het al dan niet bestaan van een (landelijk) huisartsentekort is niet eenduidig. In april 2024 schreef de minister voor Medische Zorg: “Kijkend naar het aantal huisartsen in Nederland is er geen sprake van een huisartsentekort”. Wel zou er volgens de minister sprake zijn van een spreidingsvraagstuk, waarbij sommige regio’s in Nederland relatief minder huisartsen hebben dan andere regio’s. Vier maanden later schreef de minister van VWS dat er een tekort dreigt aan huisartsenzorg en dat patiënten daar nu al de gevolgen van ervaren, bijvoorbeeld bij het vinden van een vaste huisarts. Dit was voor de Rekenkamer aanleiding om te onderzoeken of er een huisartsentekort is, landelijk en regionaal.

Schattingen laten zien dat 45.000 tot 194.000 mensen geen huisarts hebben. De meest genoemde redenen voor het niet hebben van een huisarts zijn verhuizing en het sluiten van een praktijk. Daarnaast is er een groep mensen die wel ingeschreven staat bij een huisarts, maar een andere huisarts zoekt, bijvoorbeeld vanwege verhuizing of ontevredenheid. Dit gaat naar schatting om 732.000 mensen. In totaal hebben dus tussen de 777.000 tot 926.000 (1 op de 20) mensen geen huisarts of zoeken zij een (andere) huisarts.

De Rekenkamer stelt op basis van haar onderzoek vast dat er sprake is van een tekort aan huisartsen en dat dit tekort naar verwachting alleen maar groter zal worden. De minister van VWS heeft geen formele norm voor hoeveel huisartsen er in absolute zin of relatieve zin nodig zijn. Dit maakt het lastig om eenduidig vast te stellen wanneer er een tekort is. Wel hanteert de minister het uitgangspunt dat iedereen zich moet kunnen inschrijven bij een huisarts.

Meer info: Nivel ; Onderzoek Algemene Rekenkamer