Herdenkingen zijn in Rotterdam niet meer heilig

01 augustus 2026 • 15:00 door Han van der Horst

Herdenking Loods 24 . Bld. v&m

De herdenking bij Loods 24 van afgelopen donderdag is niet vlekkeloos verlopen. Toen de ambassadeur van Israël het woord kreeg, keerden activisten onder het publiek hem de rug toe. Volgens het AD klonk er vanaf een afstand protest. Potige agenten droegen de demonstranten weg, terwijl een deel van de aanwezigen een bekend joods lied aanhief.

Hoe belangrijk is deze gebeurtenis? Echt serieus werd de plechtigheid niet verstoord. Er was geen sprake van een contrademonstratie met vlag, wimpel en trommelslagen, zoals die van tevoren door velen was gevreesd. Toch hebben de activisten een belangrijk punt gezet. Herdenkingen zijn in Rotterdam niet meer heilig. Je mag ze aangrijpen om een politieke boodschap te brengen die niets te maken heeft met de reden waarom zulke plechtigheden worden georganiseerd. Je verstoort de boel om de deelnemers te confronteren met een zaak die jou na aan het hart ligt. Of om ze in hun hemd te zetten. Of om ze een slecht gevoel te geven. Of om te zwelgen in je eigen gevoel voor rechtvaardigheid. Of voor alle vier. Dat mag tegenwoordig. Een taboe is doorbroken.

De Maastrichtse docent politicologie dr. Eliyahu Sapir heeft op de site van The Times of Israel een uitgebreid opiniestuk geschreven. Daarin legt hij uit hoe buitenstaanders grenzen proberen te stellen aan herdenkingen door joden. Als zij vertegenwoordigers van de staat Israël weren, is er niets aan de hand. Weigeren ze dat, dan volgen er verstoringen. Zo wordt de vrijheid van joden beperkt om naar eigen inzicht vorm te geven aan zulke plechtigheden. Omdat in dit geval joden het doelwit zijn, noemt Eliyahu Sapir zulk optreden antisemitisch. Hierin gaat hij wellicht te ver. Wel heeft hij het mechanisme haarscherp beschreven. Als anderen plechtigheden organiseren op een manier die mij niet bevalt – bijvoorbeeld door het uitnodigingsbeleid – dreig ik met acties en demonstraties. Of het programma moet aan mijn voorwaarden voldoen. Je zou haast zeggen: het draaiboek wordt gegijzeld.

Het idee dat je elkaars herdenkingen onder alle omstandigheden met rust laat, is bij het oud vuil gezet. Van het gebouw der beschaving is weer een stukje cement afgebrokkeld. Wat bij Loods 24 gebeurde, kan nu iedereen overkomen. Het is dan de vraag of je gevoelig bent voor chantage of niet.