Mijnheer de President: in een republiek gebaseerd op recht en vrijheid is een vrije pers essentieel

07 december 2025 • 03:12 door AA anoniem auteur

John Jay (1745 - 1829) zoals geschilderd door Gilbert Stuart in 1794

​Prompt V&M voor Chat GPT: Schets een denkbeeldig gesprek tussen Donald Trump (45e en 47e president van de VS) en 'founding father' John Jay (1e opperrechter van het hooggerechtshof van de VS) over inperking van de rechtstaat en van de vrije pers door fondsen in te trekken voor onder meer VOA, PBS en lokale media.  

John Jay (JJ): Mijnheer de President — in een republiek gebaseerd op recht en vrijheid, is een vrije pers essentieel. Wanneer de federale overheid doelbewust de fondsen intrekt van media­organisaties die onafhankelijke verslaggeving bieden — zoals VOA internationaal en PBS/NPR lokaal — dan ondermijnt dat de voorwaarde voor een geïnformeerde, kritische burgerij.

Donald Trump (DT): John — je weet hoe ik erover denk: veel van die media gedragen zich niet neutraal. Ze verspreiden volgens ons een partijdige of bevooroordeelde visie. Belastingbetalers moeten niet gedwongen worden die “liberale propaganda” te ondersteunen. Het wegvallen van fondsen is simpelweg correct bestuur: overheidsuitgaven beperken, misplaatst subsidiegedrag stoppen.

JJ: Maar de persvrijheid — het recht van burgers om vrije informatie te ontvangen en kritiek te uiten — is juist een kern van wat de vrijheid van de natie waarborgt. Media als PBS/NPR en VOA dienen niet alleen voor amusement, maar voor publieke voorlichting, lokale verslaggeving, internationale informatie en het controleren van macht. Als de overheid bepaalt welke media blijven bestaan op basis van hun politieke inslag, dan maken we de pers afhankelijk van de goedkeuring van de regering. Dat is gevaarlijk.

DT: Nogmaals, het gaat niet om censuur, het gaat om verantwoord besteden van belastinggeld. Als die media niet objectief zijn, waarom zouden zij publiek geld krijgen? Er zijn genoeg commerciële media die onafhankelijk kunnen opereren.

JJ: Commercieel ≠ onafhankelijk. Commerciële media worden vaak geleid door winst- of algoritmische motieven: sensatie, clicks, advertenties — eerder dan publieke belangen, lokale verslaggeving of diepgravende rapportage. Publieke media vulden dat gat: onderwijs, achtergrondverhalen, lokale nieuwsvoorziening, nood- en waarschuwingssystemen.  Zonder hen blijft dat achter — vooral in regio’s waar commercieel media-aanbod schaars is.

DT: Je vergelijkt het met idealistische grondwettelijke principes — maar de tijden zijn veranderd. Burgers kunnen zelf kiezen wat ze lezen of kijken. De overheid hoeft niet elke stem te financieren.

JJ: Natuurlijk moeten burgers vrij zijn in hun keuze. Maar de overheid moet de voorwaarden scheppen waarin vrijheid én pluriformiteit mogelijk is — ook voor stemmen die niet commercieel rendabel zijn. Door fondsen in te trekken, beperkt u de reële toegang tot onafhankelijke informatie. Voor landelijke veiligheid of belastingefficiëntie kan ik begrip hebben — maar niet ten koste van de fundamentele bescherming van pers- en informatief vrijheid.

DT: Dus je zegt dat door het intrekken van fondsen, de democratie in gevaar komt?

JJ: Ja. Democratie zonder onafhankelijke pers en geïnformeerde burgerij verwordt tot plezant schouwtoneel. Macht zonder controle, reputatie zonder verantwoording. Investeren in persvrijheid is de verzekering tegen tirannie — iets waar de Founding Fathers bewust op hebben gewezen.