Een overheersend ‘wij-zij denken’ (Westers denken en geopolitiek – deel 2)
_(cropped)-nrk-beta-CC-BY-SA-2.0-L.jpg)
Het westerse arrogante denken vormt de bron van veel geopolitieke problemen. Bij de analyse en beoordeling van gebeurtenissen/conflicten is de focus voornamelijk gericht op symptoombestrijding (snelle aanpak) en wordt analyse van het complex van oorzaken veelal verwaarloosd. De internationaal befaamde systeemdenker Nora Bateson vindt dat de manier waarop veel mensen in de westerse cultuur omgaan met problemen de oorzaak van nog méér problemen is.
Volgens Bateson moeten we de complexiteit van problemen juist omarmen. Zij pleit voor een andere manier van kijken naar maatschappelijke problemen. “Dingen zijn altijd complexer, meer verbonden met elkaar dan op het eerste gezicht lijkt.” Het is dan ook niet verrassend dat te simpele ‘oplossingen’ alleen maar leiden tot nieuwe problemen, die vervolgens ook weer ‘opgelost’ moeten worden, een eindeloze cyclus van quick fixes die alleen maar meer problemen veroorzaken. Uiteindelijk komt een samenleving helemaal vast te zitten.(NRC 18.1.2024)
We moeten oprecht nieuwsgierig zijn naar de unieke ervaring van anderen, hun unieke relatie met de context en complexiteit van hun ervaringen. „Dat is het begin van een andere manier van kijken die nu misschien wel meer nodig is dan ooit.”, aldus Bateson. Dus ook dat we anders moeten gaan denken.
Enkele kanttekeningen bij het westerse denken:
- Manco’s: Hoogmoedig, eendimensionaal, gering probleem-oplossend-vermogen en een overheersend ‘wij-zij denken’.
- Eenzijdigheid van het denken: Volgens psycholoog Daniel Kahneman schakelt de mens tussen twee denksystemen.Denksysteem 1 is snel, emotioneel en intuïtief. Denksysteem 2 is langzaam, beraadslagend en rationeel. Bijna alle beslissingen worden in systeem 1 genomen, omdat systeem 2 gewoon te veel energie kost. (Volkskrant 19.6.2025)
- Ontkenning van causaliteit en context
• Historicus en Europadeskundige Matieu Segers: in Nederland & het Westen doen politici vooral aan “gevolgenpolitiek”, zonder zich bezig te houden met het onderzoek van de oorzaken van een probleem/conflict. (Volkskrant 17.11.2021);
• In Kroniek der Jodenvervolging stelt Abel Herzberg dat bij beoordeling van een gebeurtenis vooral naar het ‘wordingsproces’ gekeken moet worden. Want “oorzaken zijn belangrijker dan feiten” aldus Herzberg.
-S.jpg)
.gif)
