zondag 31 mei 2020

webZine over stad, cultuur
en wereld

Ramp met de Hindenburg in 1937 bij Lakehurst, New York deed het vervoer per luchtschip instorten, foto Publiek Domein wikipedia
22
mei

De Zeppelin of de poëtisering van het luchtverkeer

Voorpublicatie uit een boek dat Manuel Kneepkens aan het schrijven is, met als werktitel de 'Poëet-politicus'. Grotendeels een reflectie op de poëtische partij de Stadspartij: Aflevering 1 - De Zeppelin of de poëtisering van het luchtverkeer - Wij gingen met een zucht / naar boven in de lucht /  wij zaten zo gezellig in een schuitje / en niemand kon ons zien / we hadden pret voor tien / Leve de Zeppelien! / Anoniem, Jaren Dertig.

De Markthal, de 'Koopkathedraal van Rotterdam, ligt er desolaat bij. Bij de meeste stands zijn de rolluiken omlaag. Een enkele verdwaalde bezoeker hier en daar. De Corona-crisis heeft ook hier hard toegeslagen. En dat doet pijn. Ook mij.

Want… met de Markthal aan de Binnenrotte heb ik mij altijd zeer verbonden gevoeld. Niet om de inhoud – 'Wilt u de totale consumptiemaatschappij?' –  maar om de vorm van het gebouw. Precies een grote Zeppelin-hangar uit de Jaren Twintig!

Mijn meest vergaande poging om de stad Rotterdam politiek te poëtiseren, als raadslid van de toenmalige Stadspartij, was immers de Motie van de Zeppelin.  

Want… zo stelde ik toentertijd, is het luchtschip niet het poëtisch vervoermiddel bij uitstek? Stil en kolossaal zag ik voor mijn geestesoog dat archetypisch poëtisch artefact voorbij zweven hoog boven Rotterdam. Zo ongeveer als de boot die opduikt in de nacht in Fellini's film Amarcord. Of als zoals je op Natuurfilms potvissen ziet omhoog komen uit de stilte van de Stille Oceaan.

Bovendien, het droomvoertuig had Rotterdam, althans vooroorlogs Rotterdam, in het verleden niet onberoerd gelaten. Op 18 juni 1932 zag 100.000 enthousiaste Rotterdammers de Graf Zeppelin landen op vliegveld Waalhaven.

Men zou zelfs de Zeppelin nog poëtischer kunnen maken door  's nachts op de huid van de 'wonderwalvis' met feestelijk aan en uitgaande lampjes de tekst van een haiku uit te stralen, een poëtische milieuboodschap. Dat laatste zou heel  terecht zijn. Het luchtschip is immers uiterst milieuvriendelijk.

Ook toen de PvdA de absolute meerderheid had in de Rotterdamse raad stond in het programma van die partij, dat vliegveld Zestienhoven (heden: Rotterdam-The Hague-Airport) gesloten diende te worden. En toch gebeurde dat almaar niet.

Want… de gedachtegang van toen was dezelfde als die van vandaag. Een wereldhavenstad, en dat is Rotterdam tenslotte, dient een eigen luchthaven te hebben! Punt. Uit.

Hoe 'havenstedelijk prestige' en ongestoord woongenot in de woonwijken rond Zestienhoven te combineren, dat was het probleem, dat om een creatieve oplossing vroeg. Verzin een list, Tom Poes!

Eureka! Het Luchtschip !

Zestienhoven milieuvriendelijk en geluidsarm als vliegveld, en toch volop in bedrijf!

Zestienhoven als de eerste luchtschiphaven ter wereld in de komende eeuw. De unieke kans om Rotterdam wereldwijd als milieustad te profileren.

Laat in de nacht, tijdens het begrotingsdebat van 9 november 1995, wist ik dus de gemeenteraad van Rotterdam een motie te doen aannemen met o.a. als essentie: om te bezien of een deel van het luchtverkeer van en naar Rotterdam door luchtschepen zou kunnen worden uitgevoerd.

Ook de mogelijke productie in Rotterdam van luchtschepen kwam in die motie aan de orde. Dat deel kreeg de nadruk bij B & W van Rotterdam. En nader onderzoek door een of ander daartoe aangenomen ingenieursbureau over de mogelijkheid een Zeppelin-hangar te bouwen op de Tweede Maasvlakte om de productie van luchtschepen te starten, 'bewees' dat het niet mogelijk was. Einde verhaal Luchtschipbouw Rotterdam.

Luchtschepen? Daar zetten toentertijd sommige van mijn collega raadsleden grote vraagtekens bij. Want… waren dat niet die monstrueuze dingen, die elke moment in vlammen konden opgaan? Op 6 Mei 1937 vloog namelijk de zeppelin 'Von Hindenburg' in brand op het marinevliegveld Lakehurst in New Jersey. Een historisch drama. 37 passagiers vonden de dood.

En ofschoon zich sindsdien talloze ongelukken van veel groter omvang met 'gewone' vliegtuigen hebben voorgedaan, heeft de ramp met de Von Hindenburg zich blijkbaar zo intens in het collectief geheugen van de mensheid weten te branden, dat het luchtschip sindsdien niet meer als een serieus alternatief ten opzichte van het (straal)vliegtuig werd beschouwd. De Von Hindenburg, dat was de Titanic in de lucht!

Toch is er alle reden om dit standpunt te herzien. Zo krijgt een straalvliegtuig zijn lift en draagvermogen door zijn snelheid, door het stromen van lucht langs de onderzijde van de vleugels. Dit vereist krachtige motoren en die verbruiken dus veel fossiele brandstof (kerosine) en veroorzaken tonnen aan emissie. Bovendien veroorzaken straalvliegtuigen tijdens landing en stijging grote geluidsoverlast. Een zeer onvriendelijk milieuvoertuig, het straalvliegtuig.

Een zeppelin daarentegen krijgt zijn liftvermogen doordat hij lichter is dan de hoeveelheid lucht die hij verplaatst. Dit heeft tot gevolg dat een zeppelin enkel motorvermogen nodig heeft voor de voortstuwing en enkel daarvoor. Dat betekent een enorme besparing aan brandstof en uitstoot. En ook wat betreft de geluidslast is de zeppelin hoogst milieuvriendelijk, want de motoren van de zeppelin zijn inpandig.

Eenmaal Helium-port zou Zestienhoven vrijwel geen centje oorpijn voor de omwonenden opleveren. Maar daar blijft het met de milieuvoordeligheid van het luchtschip niet bij. Dankzij de moderne technologie zijn er lichtgewicht motoren beschikbaar. Voor het straalvliegtuig niet, maar voor de zeppelin wel bruikbaar, die op elektriciteit kunnen werken, dus helemaal zonder C02 uitstoot. En anders dan de Von Hindenburg wordt de ballon niet langer gevuld door het licht ontvlambare waterstofgas, maar door het ontbrandbare helium.

Dat het huidige vliegverkeer een wanstaltig grote ecologische voetafdruk oplevert is inmiddels genoegzaam bekend. Het zou  heel wat schelen als bv. het toeristisch vliegverkeer en ander niet noodzakelijk vliegverkeer niet langer van straalvliegtuigen maar van zeppelins gebruik zou maken. Zeker, de toerist zou later op zijn bestemming aankomen, maar wel volkomen ontspannen. En dat is nou juist echte vakantie.

Maar helaas, ze zijn er niet, de Zeppelins. Was er aanvankelijk groot enthousiasme bij B&W  over mijn motie, uiteindelijk is er dus niet veel mee gedaan.

Tijdens het Europees Kampioenschap Voetbal 2000 heeft er als instrument van politiesurveillance een Zeppelin gevlogen over de stad. En daar is het bij gebleven.

Ja, en de Markthal natuurlijk als een (onverwachte) lieu de mémoire ...

Markthal, foto MVRDV

 

 

Zeppelin op Zestienhoven

 

 

Plots zweef je

binnen kus-

bereik

 

( Adieu, sweet Bahnhof...)

 

Ik (v)rouw zo vrolijk

als je weer  veraf bent, even plots

Bij vlagen wind-

licht

dringt 't tot me door

 

Lust

schipkunde dat is Liefde

tot de 1000-

en elfde

 

Hoog

Doorluchte

Prinses Dikke Bertha

 

op

de

Titanic

van

de

erwt

 

                          Zestienhoven

 

Vliegveld tussen  tussen (wufte) jarretel

& boordeknoopje

 

                           dient Gesloten

 

Behalve voor het Nieuwe Luchtschip!!

 

voor het Nieuwe Luchtschip!

 

 

 

 

Afdoening van de motie van de heer M.M.M. Kneepkens inzake haalbaarheidsonderzoek naar de herinvoering van zeppelins (SEZ96/2282)

Verzameling 1996

 

Aan de Gemeenteraad

 

In uw vergadering van 7 en 9 november 1995 heeft u een motie aangenomen

ingediend door de uw lid de heer M.. M. M. Kneepkens (Stadspartij) inzake een haalbaarheidsonderzoek naar de herinvoering van zeppelins.

Ambtelijk overleg heeft zodanige informatie opgeleverd dat voorgesteld wordt

met de initiatiefnemers nader te onderzoeken of een bouwlocatie voor Zeppelins op Rotterdams grondgebied te realiseren is.

De nieuwe generatie luchtschepen is veilig en levert een zeer goede milieupresatie (energieverbruik en geluidshinder)

Er worden mogelijkheden gezien voor de herinvoering van luchtschepen. Met name voor toeristische vluchten, promotie en surveillance. Op termijn zal het een rol kunnen gaan spelen voor aanvullend vervoer op middellange afstand. De commerciële ontwikkeling staat echter nog maar geheel aan het begin.

Voor het ontwerp en de fabricage van luchtschepen in Nederland zijn vergevorderde plannen. Er zijn financiers beschikbaar voor de bouw van luchtschepen. Er wordt gezocht naar een vestigingsplaats, liefst een leegstaande fabriekshal. Hiervoor bestaan potentiële locaties. Men zou de gemeente hierin graag als participant zien.

Wij stellen u derhalve voor tot het doen uitvoeren van een nader onderzoek naar de mogelijkheid van een op Rotterdams grondgebied te realiseren bouwlocatie voor zeppelins en daarmee de motie van de heer Kneepkens e..a  als afgedaan te beschouwen.

 

de Secretaris                                               

De Loco-burgemeester

 

N.van Eck                                                    

J.H.A. v.d. Muijsenberg

Deel dit bericht met je vrienden!

Manuel Kneepkens

Manuel Kneepkens

M.M.M. (Manuel) Kneepkens (Heerlen, 26 februari 1942) is een Nederlands dichter, publicist, politicus en jurist-criminoloog. 

Na het gymnasium op het Bernardinuscollege ging hij in Leiden rechten en criminologie studeren. In 1971 vertrok hij naar de Erasmusuniversiteit in Rotterdam. Daar was hij 23 jaar docent strafrecht en criminologie.