vrijdag 14 augustus 2020

webZine over stad, cultuur
en wereld

Studie van de rechterhand van Erasmus door Hans Holbein. Links de vage outline van een portret Foto CC
12
jul

Burgerschap – Pijler van de democratie

Het naoorlogse tijdvak van collectieve solidariteit, 
welzijnsoptimisme en culturele verdraagzaamheid
loopt ten einde. Er is guur weer op komst.
J.A.A. van Doorn(2002!)

In juni 1936 voerden studenten in het Rotterdamse stadhuis het lustrumspel Erasmus: Spel van het humanisme op. Auteur Garmt Stuiveling schreef in een toelichting dat hij daarbij gemotiveerd werd door zijn afkeer van de anti-erasmiaanse strekkingen in zijn tijd: onverdraagzaamheid, fanatisme, geweldsverheerlijking, demagogie. Opnieuw lijkt hiertegen de nodige waakzaamheid geboden.

Anno 2020 ziet het ernaar uit dat de corona-crisis gaat zorgen voor een stevige politieke, economische en maatschappelijke reshuffle. Die mogelijk uitmondt in een reset met naar verwachting ingrijpende gevolgen op een breed maatschappelijk terrein. Waarschijnlijk zullen die voor velen rampzalig uitpakken. De signalen daarvan waren al eerder duidelijk, want de mensheid loopt tegen de grenzen van haar eigen groeiverslaving aan. De ‘sky is niet langer de limit’. Die groeiverslaving wordt sterk aangemoedigd door aanbidders van de neoliberale ideologie. Die zijn voornamelijk gericht op afbraak van de verzorgingsstaat en op een zo klein mogelijke overheid.

Door deze ontwikkelingen is de democratie als politiek model voor het geweldloos en beschaafd omgaan met verschillen en geschillen, steeds verder uitgehold.  Door de eenzijdige nadruk op competitie, concurrentie en prestatie krijgen creatieve vermogens en vaardigheden van mensen weinig kans om tot ontplooiing te komen. Burgerschap is hierdoor verworden tot een geïsoleerd en nomadisch bestaan in een als natuurstaat voorgestelde maatschappelijke werkelijkheid.

Erasmus was een sterk pleiter voor de vorming van burgers die uitgaan van de vrije dialoog, het kritische denken, tolerantie, respect en verantwoordelijkheid. Dat zijn bij uitstek vaardigheden die nodig zijn in de hedendaagse, complexe samenleving om deze leefbaar te houden.

Juist nu is er een dringende noodzaak om burgerschapsvorming te bevorderen om vaardigheden te ontwikkelen die nodig zijn om met verschillen en geschillen in een diverse, pluriforme samenleving creatief en geweldloos om te gaan. Daarvoor zijn vooral andere denkwijzen vereist. Denkwijzen die bijdragen aan de individuele weerbaarheid en creativiteit van jongeren en aan de vorming tot een kritisch, democratisch burgerschap.

Geïnspireerd door het gedachtegoed van Erasmus houdt Huis van Erasmus zich al decennia bezig met het bevorderen van een vreedzame en duurzame samenleving. Zij wil in dat kader bijdragen leveren aan de vorming van een modern burgerschap, gekenmerkt door kritisch, zelfstandig denken, verbondenheid en redelijkheid. Voor dat doel zijn, naast het leerwerkschrift 'Erasmus voor de Klas' een aantal digitale modules ontwikkeld. Daarmee wil Huis van Erasmus waarvan schrijver dezes voorzitter is, jongeren perspectief  bieden op een leefbare en duurzame samenleving.  

Deel dit bericht met je vrienden!