Het KMSKA kijkt door de ogen van de meester in nieuwe expo Magritte. La ligne de vie

In 1938 geeft René Magritte in het KMSKA een unieke lezing, waarin hij toelicht hoe hij tot zijn iconische beeldtaal kwam. Bijna negentig jaar later brengt de tentoonstellingMagritte. La ligne de vie(15.11.2025 – 22.02.2026) deze bijzondere presentatie terug tot leven. Met Magrittes eigen woorden als leidraad toont de expo de kunstenaar van zijn meest persoonlijke en introspectieve kant.

De Belgische surrealist sprak in de loop van zijn leven maar drie keer publiekelijk over zijn werk. De lezing in het KMSKA was hiervan de meest volledige. Ze geeft een unieke inkijk in zijn gedachten en betekende een belangrijk keerpunt in zijn carrière. 

“Dames en heren, kameraden,”

Tijdens de voordracht vertelt Magritte hoe hij stap voor stap zijn beroemde schilderijen ontwikkelde. Hij begint bij een jeugdherinnering: het moment waarop hij de magie van de schilderkunst ontdekte. Dat gevoel laat hem nooit meer los. Zijn hele carrière is een zoektocht om dat mysterie te begrijpen. Die voert hem van futuristisch abstractie naar vlakke figuratie, en mondt uit in zijn beroemde experimenten met beeld, taal en onverwachte, raadselachtige combinaties. Magritte legt ook uit hoe hij zijn schilderijen indeelt volgens terugkerende vragen of “problemen": het probleem van de deur, het raam, de vrouw, en meer. Die clusters keren terug in de tentoonstelling.

Surrealisme als strategie

Een opvallend element van de lezing is de uitgesproken politieke toon ervan. Magritte beseft heel goed in welke onrustige tijd hij in 1938 leeft, vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Het surrealisme is een strategie voor Magritte om de absurditeit van die politieke spanning te ontmaskeren. De oorspronkelijke surrealistische beweging was immers geworteld in een diep politiek en anti-burgerlijk gedachtengoed. Hun kunst was uitdagend, experimenteel en doordrenkt van humor.

Een dialoog tussen woord en beeld

Magritte. La ligne de viebrengt werken uit zijn hele loopbaan samen en laat zien hoe bepalend zijn lezing van 1938 was. Omdat Magritte zelden over zijn eigen werk sprak, werd die voordracht een zeldzaam moment van zelfreflectie. Magritte analyseerde er zijn artistieke proces met een ongeziene helderheid. Voor het publiek van vandaag biedt dit een unieke kans om zijn denkwereld van binnenuit te ervaren.

De vonk in Antwerpen

Magrittes lezing betekent niet alleen een keerpunt in zijn eigen carrière, maar ook voor de Antwerpse kunstwereld. De lezing wordt initieel verdeeld ontvangen, maar plant wel een belangrijk zaadje. Jonge kunstenaars zoals Marcel Mariën, Gilbert Senecaut, Roger Van de Wouwer en Léo Dohmen voelen zich aangesproken door zijn woorden. Geïnspireerd door Magritte gaan ze aan de slag met collages, fotografie, poëzie, provocatie en bevreemdende beeldcombinaties. Zo leggen zij de basis voor het Antwerpse surrealisme, voortbouwend op het surrealisme van Magritte.Magritte. La ligne de vietoont in een laatste hoofdstuk een selectie werken van kunstenaars uit deze Scaldese - Schelde groep.