OPINIE

Op weg naar het nieuwe politiek midden

6367-op-weg-naar-het-nieuwe-politiek-midden
(Door Kees Versteeg)

Gastauteur Kees Versteeg (1959), geboren en thans wonend in Rotterdam, is sinds kort nog maar vier dagen in de week werkzaam voor de Belastingdienst / Douane. Zijn vrije dag wil hij gebruiken om de internetuitgeverij Entrepot X op te zetten, die culturele formats gaat aanbieden. Vanuit zijn politieke interesse schrijft hij vanaf nu op deze site regelmatig een opinie over het ‘Nieuwe Midden’. (Hiernaast: Foto van de Auteur)

Lees verder

EU misbruikt Erasmus’naam

6364-eu-misbruikt-erasmus-naam
(Door Rein Heijne)
Gastschrijver Rein Heijne, bestuurslid Huis van Erasmus, rapporteert met onderstaand verhaal over ‘Signalen uit de [...]

Introductie van nieuwe opinieschrijver

6361-introductie-van-nieuwe-opinieschrijver
(Door Kees Versteeg)
Onze nieuwe gastauteur Kees Versteeg (1959), geboren en weer wonend in Rotterdam, is sinds kort nog maar vier dagen [...]

Samenwerking is beter dan kinnesinne

6351-samenwerking-is-beter-dan-kinnesinne
(Door Jan Gajentaan) Een Amsterdammer woont al twaalf jaar in Rotterdam. Hij kan dus het beste beoordelen hoe he[...]

Media hebben het altijd gedaan

6350-media-hebben-het-altijd-gedaan
(Door Hans Roodenburg) Nog voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer in aanstaande maart dit jaar botsen de vel[...]

Grinniken om De Havenloods

6348-grinniken-om-de-havenloods
(Door Ronald Sötrensen) Onze gastauteur Ronald Sörensen heeft jarenlang ervaring met de pers in Rotterdam. Hij i[...]

Wachten op de grote knal?

6347-wachten-op-de-grote-knal
(Door Rein Heijne) Gastschrijver Rein Heijne, bestuurslid Huis van Erasmus, rapporteert met onderstaand verhaal ov[...]

SCP-rapport bevestigt: Marokkanen en Ant

6337-scp-rapport-bevestigt-marokkanen-en-antillianen-oververtegenwoordigd-in-criminaliteit
(Door Hans Roodenburg) Het zinnetje in het uitgebreide rapport van get Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is ve[...]

Nieuwe locomotief nodig in gemeenteraad

6324-nieuwe-locomotief-nodig-in-gemeenteraad
(Door Ronald Sörensen) Burgemeester en wethouders moeten méér een zakencollege worden, vindt onze gastauteur Ro[...]

Slaapwandelaars

6323-slaapwandelaars
(door Rein Heijne) Ja hoor, de wapenlobby heeft weer eens succes gehad. Wat al lang gevreesd werd en a[...]

Ego’s gaan bij versplintering op recht

6321-ego-s-gaan-bij-versplintering-op-rechts-aan-de-haal
(Door Jan Gajentaan) Onze gastauteur Jan Gajentaan pakt de versplintering op rechts aan. Hij is daarover sceptisch[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties