Viering geboortejaar Erasmus

6385-viering-geboortejaar-erasmus (Door Kees Versteeg)

Afgelopen jaar werd in Rotterdam het 550ste geboortejaar van Erasmus gevierd. De oogst van het jubileumjaar was nogal mager. Een roman of film over deze grootste Rotterdammer aller tijden was in ieder geval nergens te bekennen. Daarom hier een klein doekje voor het bloeden. Omdat ik vermoed dat een Verenigd Europa – mocht het overleven en niet ineenstorten - het karakter zal hebben van een Europa van de regio’s, en daarmee enige gelijkenis zal vertonen met het Eerste Rijk waarin Erasmus leefde, deze keer mijn opinie in de vorm van een format. Wellicht groeit dit format alsnog uit tot een roman of filmscenario.


De hand van de Maker

(Eerste Rijk)

Op verzoek van paus Adrianus VI reist de beroemde humanist Desiderius Erasmus in 1523 naar Rome om de paus bij te staan in diens strijd tegen de protestanten. Liever zou Erasmus zich buiten het explosieve conflict tussen Luther en Rome houden, maar uit respect voor zijn oude leermeester Adrianus VI, de geboren Utrechtenaar die net benoemd is tot paus in Rome, schiet hij toch te hulp. Wel onder voorwaarde dat zijn hulp strikt geheim blijft.

Vanwege zijn broze gezondheid laat Erasmus zich op de lange reis vanuit Bazel naar Rome vergezellen door Solaris, een jonge kapelaan van de Laurenskerk in Rotterdam. Erasmus en Solaris’ vader – een geestelijke die in Antwerpen geneeskrachtige kruiden kweekt – zijn oude vrienden. Na een lange en bijzondere reis over de Rijn bezorgt Solaris de kruiden bij Erasmus.

Solaris blijft enige tijd in Bazel waar hij zich snel ontwikkelt tot Erasmus’ steun en toeverlaat. Samen met Erasmus trekt hij over de Alpen, de moeilijkste bergpassen gaan te voet. Als ze op weg naar Rome met een postkoets van Von Thurn und Taxis - de ijlboden van het Heilige Roomse Rijk - in Florence arriveren, krijgen ze van de uit Rome gevluchte Michelangelo het gerucht te horen dat de paus aan de pest zou lijden en op sterven ligt.

Vermomd als snaveldokters haasten Erasmus en Solaris zich naar Rome. Daar treffen zij Adrianus VI inderdaad in een deplorabele toestand aan maar van pestsymptomen is geen sprake. De paus leeft op als hij Erasmus ontwaart; met diens komst zal de strijd tegen Luther snel ten goede keren. De paus toornt Erasmus mee naar de Kamer van Geloofsgeheimen waar zich een relikwie van de patroonheilige van Rotterdam, Laurentius van Rome, bevindt. Diens afgehakte hoofd wordt al meer dan een millennium bewaard in een gouden vitrine.

Nadat de paus Erasmus ingewijd heeft in de geheimen van het Vaticaan, geraakt de Heilige Vader in een delirium, waarin hij schokkende uitspraken doet. De volgende morgen is Adrianus VI dood en wemelt het in het Vaticaan van de geruchten. De Nederlandse paus, hoewel oud en gebrekkig, zou geen natuurlijke dood zijn gestorven.

Terwijl de Romeinse bevolking openlijk juicht om de dood van de om zijn gierigheid gehate paus, en alvast de val van de Hollandse macht in het Vaticaan viert, krijgt Erasmus van de aanwezige kardinalen acht dagen de tijd om de verdachte omstandigheden omtrent de dood van de Heilige Vader te onderzoeken. Als Erasmus geen bewijs vindt voor moord, zal hun conclusie luiden dat Adrianus VI aan ouderdom is gestorven. Daarna kan meteen het conclaaf over de opvolging van Adrianus VI beginnen. De kans is groot dat een nieuwe paus uit de familie De Medici afkomstig zal zijn.

Erasmus begint zijn onderzoek en beetje bij beetje komt er een gevaarlijke waarheid aan het licht. Erasmus beseft dat hij koste wat kost de waarheid omtrent de eerste en enige Nederlandse paus uit de wereldgeschiedenis moet houden. Met behulp van Solaris lukt hem dat ook. Althans, tot aan het jaar 2016, het jaar waarin de 550ste geboortedag van Erasmus in zijn geboortestad Rotterdam groots wordt gevierd. In dat jaar doet een jonge stadsarcheoloog een enorme ontdekking die hij echter snel met de dood moet bekopen. Vanaf dat moment is er in Rotterdam niets meer zoals het was.

Illustraties van boven naar beneden:

Laurentius. Bron: Vaticaan
Erasmus - Hans Holbein de Jonge. Bron: Wikipedia
Laurenskerk in zilver. Bron: www.engelfriet.net
Snaveldokter. Bron: Wikipedia
Paus Adrianus VI – Jan van Scorel. Bron: Wikipedia
Studie van de handen van Erasmus – Hans Holbein de Jonge. Bron: Wikipedia






Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

KOPSTOOT

De mooiste gedichten van de wereld 4

50 dichters kiezen hun favoriete gedicht uit de schatkamers van Poetry International en vertellen waarom.

Jana Beranová over Vasko Popa


Een kleine hommage

Het is 1970, het 1e jaar van Poetry International.
Voor vertalingen is nog weinig geregeld. Ik lees
dat mijn landgenoot Miroslav Holub uit het Duits
is vertaald en bel op. Martin Mooij vraagt mij om
te komen. Holub kreeg van het toenmalig regiem
geen uitreisvisum. maar omdat ik ook uit andere
Slavische talen kan vertalen, bevind ik me opeens
tussen de werelddichters.

Eén kijkt me aan met van die droeve wolvenogen.
Ik wist toen nog niet dat wolven een belangrijke
rol speelden in zijn Roemeens-Servische cultuur.
Het is Vasko Popa en hij leest die avond uit
‘Spelen’ voor. Poëzie als spel met ons bestaan.
Ik lees en herlees. Tuimel van verbazing naar
verbazing. Het is Beckett, maar menselijker.
Een stoelpoot die lief gebaart! Ik zie een
keukenstoel. Allicht, fauteuils hebben armen.
Absurd. Een merkwaardige herkenning.

Van het eerste festival is op papier weinig
overgebleven, maar ‘Spelen’ zijn in mijn
vertaling opgenomen in Machine van
woorden (1975), de eerste boekuitgave
van Poetry International.

In 1974, toen hij de wolvengedichten las,
kocht ik voor hem een vaatje haringen – Popa
was dol op Hollandse nieuwe. Bij het afscheid
op Schiphol struikelde ik, het vaatje viel op de
grond en rolde naar hem toe. Hij gaf het een
tik, vaatje rolde terug en ik kon het alsnog
feestelijk overhandigen. Aan het eind van zijn
leven, hoorde ik jaren later, zat hij in winterjas
op een stoel midden in de kamer te wachten
op de dood. Dat was weer een andere stoel.



vertaling: Jana Beranová

Popa was 6x gast op Poetry International


  • Nieuw

  • Reacties