NIEUWS

Filmredacteur Tjitte de Vries overleden

5825-filmredacteur-tjitte-de-vries-overleden
(Door Jim Postma)
De Rotterdamse film- en kunstredacteur Tjitte de Vries (1 januari 1938 – 15 december 2015) is vorige week op 76-jarige overleden. De Vries werkte vanaf de zestiger- tot de negentiger jaren als filmdeskundige en schreef recensies in verschillende kranten, met name het toenmalige Het Vrije Volk.
Lees verder

Een gezond en voorspoedig 2016

5824-een-gezond-en-voorspoedig-2016
Redactie, medewerkers en de uitgever van Rotterdam Vandaag & Morgen wensen onze lezers – van uiterst links tot uiters[...]

Een feestje voor Rotterdams Mariniers

5817-een-feestje-voor-rotterdams-mariniers
(Door onze verslaggever)
Onder grote aandacht van koning Willem-Alexander, minister van Defensie Hennis-Plasschaert en burgemeester Aboutaleb va[...]

Juwelier blijft vechten voor z'n bestaan

5816-juwelier-blijft-vechten-voor-z-n-bestaan
(Door Zettie Leeuwenburgh)

Knokken om overeind te kunnen blijven, is het ergste niet. Het Egyptische echtpaar Khaled en Ghada Mansour is dat wel g[...]

Ronald Lugthart Havenman van 2016

5805-ronald-lugthart-havenman-van-2016
(Door onze verslaggever)

Na de persprijs, de politicus van het jaar en vele andere winnaars in 2015 gaat de zoveelste Rotterdamse huldiging [...]

‘Horror in De Kuip’ is Vente’s zev

5799-horror-in-de-kuip-is-vente-s-zevende
(Door Zettie Leeuwenburgh)
Op zijn vrije dag schrikt inspecteur Groen, de jongste inspecteur van ´het Haagse Veer´ in Rotterdam veel te vroeg wa[...]

Boter op hoofden in ‘Havenschandaal’

5791-boter-op-hoofden-in-havenschandaal
(Door Hans Roodenburg)
Niet zozeer is het havenschandaal een onthulling over hoe mensen zich kunnen verrijken en de samenleving (mede ten kost[...]

Warm onthaal Sint in guur Rotterdam

5788-warm-onthaal-sint-in-guur-rotterdam
(Door onze verslaggever)
Ondanks het regenachtige weer en met in gedachte de aanslagen in Parijs de dag ervoor, trokken afgelopen zaterdag toch [...]

Persprijs Rotterdam gaat nog door

5767-persprijs-rotterdam-gaat-nog-door
(Door Hans Roodenburg)
Hoewel het oorspronkelijke fonds van circa 50.000 euro vrijwel op is, gaat de Rotterdamse Persprijs hoogstwaarschijnlij[...]

Groei haven zet door ondanks crisis

5743-groei-haven-zet-door-ondanks-crisis
(Door Hans Roodenburg)
De haven groeit door ondanks de economische crisis tussen 2009 en 2014. De overslag van goederen in de Rotterdamse have[...]

Uitzetcentrum wordt echte gevangenis

5742-uitzetcentrum-wordt-echte-gevangenis
(Door Jim Postma)
Het detentiecentrum bij Rotterdam-The Hague-Airport, voormalig Zestienhoven, gaat vrijdag 16 oktober voorgoed sluiten. [...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties