Film

‘Dheepan’ vlucht naar beloofde land

5671-dheepan-vlucht-naar-beloofde-land
(Door Ronald Glasbergen)
(Recensie speelfilm ‘Dheepan’ (2015) van Jacques Audiard)
‘Dheepan’ (2015), de nieuwe film van regisseur Jacques Audiard, laat op fascinerende wijze een deel van het actuele vluchtelingendrama zien. De oorlog, de misère van een verscheurd land, de vluchtelingenkampen, de wil om weg te komen, de droom van een nieuw leven, de migratie en als alles lukt: het droomland. Totdat blijkt dat ook het nieuwe land, beter dan het oude, niet altijd een onverdeeld paradijs is.
Lees verder

Films uit Engeland, Turkije en Rusland

5210-films-uit-engeland-turkije-en-rusland
(Door Ronald Glasbergen)

Ze zijn gedraaid en in première gegaan in 2013 en 2014. Ze draaien dit najaar in de Nederlandse bioscoop. Ze heten[...]

Django: Quentin, Sam en drie Sergio's

4363-django-quentin-sam-en-drie-sergio-s
(Door Ronald Glasbergen)
,,The name is Django,” zegt de zwarte man die geen slaaf meer is (Jamie Foxx). ,,Hoe spel je dat?” vraagt slaven[...]

‘We hebben nooit 'n centrum gekend’

4307-we-hebben-nooit-n-centrum-gekend
(Door Ronald Glasbergen)

Een interview over de film ‘Het Bombardement’ met Gerard Cox Op 20 december gaat de Nederlandse speelfilm `He[...]

Amour: Liefde geklonken aan de Dood

4268-amour-liefde-geklonken-aan-de-dood
(Door Ronald Glasbergen)
Voor zijn nieuwe film ‘Amour‘, een film over liefde in tijden van ouderdom, heeft filmmaker Michael Haneke een gew[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties