Boeken

Joep Dohmen: ‘De geur van kolen’

4774-joep-dohmen-de-geur-van-kolen
(Door Manuel Kneepkens)

Recent is verschenen het boek ‘De geur van kolen’ van NRC-correspondent Joep Dohmen. Iemand, die zijn sporen als onderzoeksjournalist ruimschoots verdiend heeft, o.a. over ‘de bouwfraude’ en ‘het kindermisbruik in de Katholieke kerk’.

Lees verder

'Nico’s nieuws': Haasbroek's passie

4291-nico-s-nieuws-haasbroek-s-passie
(Door Saskia Wigbold)
Nico Haasbroek (68) heeft een lange journalistieke loopbaan achter de rug en was onder meer hoofdredacteur van Radio R[...]

‘Hoe korter het boek, hoe minder onzin

Literair Café Rotterdam geopend (Door Jim Postma) ROTTERDAM – Sinds korte tijd is de stad weer een Literair C[...]

Oud-commissaris Blaauw blijft speuren

(Door Dirk Mellema) Hij is inmiddels 83 jaar, de legendarische oud-hoofdcommissaris van Rotterdam. JanBlaauw oogt e[...]

Nieuwtjes in ‘Mooie schepen en banen

(Door Jim Postma) ROTTERDAM – Na het succes van hun eerste boek ‘Mooie schepen en banen’ vorig jaar, presente[...]

Agent 327 op iPad

Hendrik IJzerbroot, alias Agent 327, is een stripheld met ietwat ouderwetse opvattingen. Zijn schepper Martin Lodewijk,[...]

Wie geregeld honden schopt, wordt gebete

(Door Jan Booister) Bij hem liepen privé en zakelijk voortdurend door elkaar. Hij was iemand met geringe social[...]

Tips vol humor over afslanken en sport

Met de Kerstdagen en Oud- en Nieuw voor de deur is er een bijzonder aardig lifestyleboek verschenen met tips vol humor[...]

P.C. Hooftprijs 2009 voor Hans Verhagen

De P.C. Hooftprijs 2009 is toegekend aan de dichter Hans Verhagen. Hans Sleutelaar, journalist, essayist en dichter, r[...]

Hugo Borst presenteert nieuw voetbalQuiz

Met Anouk Hoogendijjk wil Hugo Borst graag een glaasje chocomel drinken, zo lazen we pas in zijn column in het AD. Gist[...]

Verboden af te blijven!

Donderdag 13 november, is het nieuwste boek van de internationaal bekende zorgvernieuwer prof.dr. Hans Becker onder de[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties