Erik Mattijssen, ter overdenking in de tram

8258-erik-mattijssen-ter-overdenking-in-de-tram (Door Han van der Horst)


Bij artistieke fijnproevers is Erik Mattijssen al zeker een jaar of twintig bekend om zijn bijzondere manier van kijken. Hij kiest soms lang domicilie in een verre vreemde stad – Trujillo, Paramaribo, Calcutta – en komt dan thuis met stillevens. Hij pikt feilloos de alledaagse voorwerpen uit zijn nieuwe leefomgeving eruit om die vervolgens in hun uniciteit en bijzonderheid af te beelden.


Niets is immers alledaags als je er maar goed naar kijkt. Daarom heeft het Stedelijk Museum Schiedam Mattijsen gevraagd zijn methode toe te passen op De Hoogstraat, de oude winkelstraat van de stad, die zich al enkele jaren in een “Ik worstel en kom boven”-proces bevindt. De kunstenaar isoleerde wat hem in het bijzonder opviel aan de straat. Dat leverde een groot drieluikachtig kunstwerk op met de delen Brazilian Wax, Suncentre en Adultshop.

drie maal Mattijsen
Het is geen wonder dat de keus op Mattijsen viel. Het Schiedamse Stedelijk Museum heeft verschillende werken van deze kunstenaar in de collectie. Zijn nieuwste werk maakt deel uit van een tentoonstelling die een totaaloverzicht geeft van de ontwikkeling die hij de afgelopen kwart eeuw doormaakte.

Het museum heeft het niet bij een expositie gelaten. Het heeft Mattijsen bovendien gevraagd werk te bundelen tot een boek. Dat is onder de titel “Kermisvrijer, de Ezel en Andere Zaken” afgelopen zondag 1 september door de auteur zelf gepresenteerd nadat Judith Herzberg met het voordragen van een gedicht voor de juiste sfeer had gezorgd. Eerst, vertelde Mattijsen, gingen de gedachten uit naar een fors kunstboek maar weldra raakten Mattijsen en de ontwerpster Esther de Vries ervan overtuigd dat juist in een kleine publicatie de methode Mattijsen het best tot zijn recht zou komen.

i-Phone pocket
Daar valt geen speld tussen te krijgen: het boek heeft de omvang van een groot uitgevallen I-Phone. Het past in de binnenzak van een herencolbert en als die te klein is uitgevallen in ieder geval in de zijzak. Dames kunnen het zonder moeite ook in de kleinste handtas kwijt. Kermisvrijer, de Ezel en Andere Zaken is een uiterst draagbare Mattijsen dat een aantrekkelijk alternatief is voor de mobiele telefoon, zeker als er geen bereik is of U zit met een uitgeputte accu. In tegenstelling tot een I-phone weigert een boek nooit dienst.

hard licht
De alledaagse voorwerpen, mensen, planten, dieren die Mattijsen geïsoleerd van hun omgeving weergeeft, blijven boeien omdat je steeds weer andere invalshoeken ontdekt. Mattijsen brengt zijn kijkers op weg met korte observaties zoals deze:

“Sfeer is een belangrijke component in wat ik maak. Wanneer ik in India kleurrijke, plastic huishoudelijke spullen schilder in het genadeloze zonlicht, verschilt dat enorm van een Ierse scène waar de nuances voortkomen uit bewolkte luchten. Je bent je daar niet zo van bewust terwijl je werkt, maar later valt je steeds weer op hoe licht de kleuren en de sfeer bepaalt”.

Dit is een boek om mee te nemen, zodat je wat te kijken en -als de tram toevallig langs afstotelijk saaie architectuur rijdt- te contempleren hebt.

De tentoonstelling draagt de titel “Kermisvrijer, de ezel en andere zaken” , net als het boek en is te zien tot 27 oktober in het Stedelijk Museum te Schiedam. Het boek, op zakformaat, is verkrijgbaar voor tien euro.

Foto's: hierboven: middendeel drieluik 'Suncentre'

Kopfoto: Kermisvrijer

van de uitgever :
WORD DONATEUR VAN RV&M. Maak een vaste bijdrage per maand (vanaf €2,-) of een eenmalige bijdrage naar keuze over naar NL55INGB 0009 2593 29 t.n.v. Stichting Third Road o.v.v. Support V&M

Afzender: RV&M
emailadres: contact@vandaagenmorgen.nl

maandag 09 sep 2019

Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties