KUNST & CULTUUR

Pedro Almodóvar: 'Dolor y Gloria'

8304-pedro-almod-var-dolor-y-gloria
(Door Ronald Glasbergen)


'Dolor y Gloria', verdriet en glorie is de kleurrijke en ontroerende nieuwste film van de Spaanse meesterfilmer Pedro Almodóvar over een regisseur die mijmert over zijn kinderjaren terwijl hij in het heden links en rechts door zijn verleden ingehaald wordt.

Lees verder

Literair festival Woordnacht 2019: veel

8290-literair-festival-woordnacht-2019-veel-aandacht-voor-doven-en-introductie-van-de-jana-beranov-prijs
(van de redactie) Stilte vormt het thema in deze Woordnacht en biedt onder meer een aanleiding om dove performers[...]

Nieuw stuk Hotel Modern en oeuvreprijs

8287-nieuw-stuk-hotel-modern-en-oeuvreprijs
(van onze redactie) Al twee decennia weet het Rotterdamse gezelschap Hotel Modern met een knappe combinatie van v[...]

Cultuurpenning voor Bas Kwakman; Doro Si

8281-cultuurpenning-voor-bas-kwakman-doro-siepelprijs-voor-aruna-vermeulen
(van onze redactie) Bij de start van het culturele seizoen in Rotterdam reikte wethouder Said Kasmi (Onderwijs, C[...]

Eerste betaalde editie Baroeg Open Air e

8279-eerste-betaalde-editie-baroeg-open-air-een-groot-succes
(van de redactie) Zaterdag 14 september vond de eerste betaalde editie plaats van Baroeg Open Air. In 2018 was een[...]

Expositie ‘Joost Swarte overal’ in d

8278-expositie-joost-swarte-overal-in-de-kunsthal
(van onze redactie) Joost Swarte viert dit jaar zijn vijftigjarig jubileum als illustrator, ontwerper en architect[...]

Frans Vogel Poëzieprijs 2019 voor Domin

8272-frans-vogel-po-zieprijs-2019-voor-dominique-de-groen
(van de redactie) De Frans Vogel Poëzieprijs 2019 is toegekend aan dichter en schrijver Dominique De Groen (1991)[...]

Frank van Dijl debuteert met roman Van S

8270-frank-van-dijl-debuteert-met-roman-van-steen
(van de redactie) Van Steen, de eerste roman van de Rotterdamse journalist Frank van Dijl, ligt vanaf half septemb[...]

Erik Mattijssen, ter overdenking in de t

8258-erik-mattijssen-ter-overdenking-in-de-tram
(Door Han van der Horst)
Bij artistieke fijnproevers is Erik Mattijssen al zeker een jaar of twintig bekend om zijn bijzondere manier van [...]

Nieuwe tentoonstellingen bij Centrum Wit

8252-nieuwe-tentoonstellingen-bij-centrum-witte-de-with
(van onze redactie) Er lijkt met het aantreden van de nieuwe directeur Sofia Hernández Chong Cuy vorig jaar een f[...]

David Bowie's LAZARUS komt 3 weken naar

8237-david-bowie-s-lazarus-komt-3-weken-naar-rotterdam
(Van onze redactie) Op zondag 1 september is toneelregisseur Ivo van Hove te zien in de laatste aflevering van[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties