KUNST & CULTUUR

Studenten Kamerkoor in Pelgrimsvaderskerk

7851-studenten-kamerkoor-in-pelgrimsvaderskerk

Met glooiend harmonieuze klanklandschappen in Coplands In the Beginning, serene klanken van Bruckner en vreugdevolle psalmen van Mendelssohn en Ives, brengt het NSK dit jaar een ode aan het begin.

Dit is het startpunt van een drieluik waarin het menselijk bestaan centraal staat, onder leiding van nieuwe dirigent Béni Csillag. Opgetogen zingt het koor Gottwalds a cappella-bewerking van Haydns Die Schöpfung, het muzikale hof van Eden waar de zon nooit lijkt onder te gaan.

Lees verder

Jos Looise met ‘Witte Vrouw’

De Aanbidding van de Witte Vrouw gaat in premiere op het Internationale Filmfestival Rotterdam 2019. Het is een do[...]

Amerikaanse D-Day vlag te zien in Kunst

7839-amerikaanse-d-day-vlag-te-zien-in-kunsthal
5 t/m 17 februari 2019 in de Kunsthal Vanaf dinsdag 5 februari is de eerste Amerikaanse D-Day vlag te zien in[...]

Bezoek aan World Press Photo is niet om

7834-bezoek-aan-world-press-photo-is-niet-om-vrolijk-van-te-worden
(Door Jim Postma) Je moet toch wel een hele sterke maag hebben om de expo World Press Photo 2018 in het Rotterdams[...]

Woestzoeker in Maaspodium

7830-woestzoeker-in-maaspodium
JEUGDVOORSTELLING DOORBREEKT TABOE SOCIALE ONGELIJKHEID IN DE KLAS Op zaterdag 9 februari (16:00) staat Woestz[...]

Aboutaleb wil ‘wellicht’ stadsdicht

7829-aboutaleb-wil-wellicht-stadsdichter-worden
(Door Jim Postma) Het oudste festival van Rotterdam, Poetry International, viert van 13 juni tot en met 16 juni he[...]

‘Dirty God’ en andere millenials

7828-dirty-god-en-andere-millenials
(Door Ronald Glasbergen)
De openingsfilm van het IFFR 2019 dit jaar is ‘Dirty God’ van de Nederlandse Sacha Polak. De film gaat over een[...]

Fotomuseum: 37.000 bezoekers

7825-fotomuseum-37-000-bezoekers
Fotomuseum sluit Oorthuys jaar met succes af Het Nederlands Fotomuseum sluit het Cas Oorthuys jaar succesvol af:[...]

Komedie over racisme

7814-komedie-over-racisme
Nederlands 1e komedie over racisme: George & Eran worden Racisten gaat op tourneel. De voorstelling George & Eran wo[...]

Kinderspookhuis in Kasteel van Rhoon

7812-kinderspookhuis-in-kasteel-van-rhoon
Op zondag 27 januari heeft Stichting Kasteel van Rhoon weer een leuke kindervoorstelling op het programma staan vo[...]

Laatste topdrukte voor Pure Rubens

7810-laatste-topdrukte-voor-pure-rubens
(Door Jim Postma) Ondanks het koude en gure regenachtige weer in het afgelopen weekeinde boekte museum Boijmans tw[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties