KUNST & CULTUUR

Leeskabinet: Recht, onrecht en de vlam der gerechtigheid

7869-leeskabinet-recht-onrecht-en-de-vlam-der-gerechtigheid

Met speciale aandacht voor de relatie tussen Cleveringa en Piet Sanders, de oprichter van de juridische faculteit van de Erasmus Universiteit

De toespraak die de Leidse hoogleraar Rudolph Pabus Cleveringa (1894-1980) op 26 november 1940 hield, is uitgeroepen tot de belangrijkste Nederlandse redevoering van de twintigste eeuw. Hij besloot openlijk te protesteren tegen de nazi's, die zijn Joodse leermeester Eduard Meijers hadden ontslagen. Zoals verwacht, werd hij door de Sicherheitsdienst opgepakt en gevangengezet.

Lees verder

Nieuwe generatie kunstenaars

7867-nieuwe-generatie-kunstenaars
Lichaam en geest: performances tijdens The New Current Van 6 tot en met 10 februari 2019 presenteert The New Cur[...]

‘Beeldkraken’ in de Kunsthal

7865-beeldkraken-in-de-kunsthal
Vanaf zaterdag 2 februari presenteert de Kunsthal Rotterdam in samenwerking met Atlas Van Stolk en Onwijs het educati[...]

Meerdere verrassingen bij stadsdichter

7862-meerdere-verrassingen-bij-stadsdichter-dean-bowen
(Door Jim Postma) Hoewel de organisatie van de Bibliotheek Rotterdam er haast alles aan had gedaan om gisteren de[...]

Oscar-genomineerde te gast bij IFFR

7861-oscar-genomineerde-te-gast-bij-iffr
Aanstaande vrijdag 1 februari 2019 is de toonaangevende Mexicaanse auteur Guillermo Arriaga te gast in Rotterdam. Er[...]

Supermanzwemmer Elfstedentocht in Luxor

7858-supermanzwemmer-elfstedentocht-in-luxor
Niemand kon er omheen, Maarten van der Weijden die de Elfstedentocht zwom. Hij vertelt zijn verhaal in het theater m[...]

citizenM X Art Rotterdam 2019

7857-citizenm-x-art-rotterdam-2019
Art Rotterdam en citizenM gaan voor de vijfde keer samen op de sexy tour. Deze spannende samenwerking bereikt zijn h[...]

 ‘My son John’ van Leo McCarey

7855-my-son-john-van-leo-mccarey
(Door Ronald Glasbergen)
Drank, kalmeringsmiddelen en spionnenjacht anno 1952 Het IFFR heeft dit jaar onder de 538 films die getoond word[...]

Rotterdamse genomineerd door Divendal Aw

7853-rotterdamse-genomineerd-door-divendal-award
Nelson Carrilho, Zoë Cochia en Elke Uitentuis genomineerd voor de Herman Divendal Award 2019 Nelson Carrilho,[...]

Een meter party; in Stedelijk

7852-een-meter-party-in-stedelijk
Vier je lengte met de 1 meter party in het Stedelijk Museum Schiedam Een groots feest voor de kleintjes! Kunsten[...]

Studenten Kamerkoor in Pelgrimsvadersker

7851-studenten-kamerkoor-in-pelgrimsvaderskerk
Met glooiend harmonieuze klanklandschappen in Coplands In the Beginning, serene klanken van Bruckner en vreugdevolle[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties