GISTEREN

Van homoboeken tot Duivelsverzen

5408-van-homoboeken-tot-duivelsverzen
(Door Hans van den Bos)
(Onze gastauteur Hans van den Bos is in Rotterdam geboren, had de leiding over enkele boekwinkels en vertrok in 2002 naar Ierland. Hieronder haalt hij herinneringen op aan zijn tijd in Rotterdam.)

Naar aanleiding van een advertentie in Het Vrije Volk solliciteerde ik in 1968 naar de vacature voor 'assistent in de boekhandel'. Lees verder

'Ik zag mijn vader overboord slaan'

5401-ik-zag-mijn-vader-overboord-slaan
(Door Hans van den Bos)
(Onze gastauteur is in Rotterdam geboren, had de leiding over enkele boekwinkels en vertrok in 2002 naar Ierland. Hie[...]

Rotterdammertjes gast in Stadskanaal

5331-rotterdammertjes-gast-in-stadskanaal
(Door Geert-Jan Laan)

Kinderen in de hongerwinter 1944-1945 In de vroege ochtend van vrijdag 2 februari 1945 kwamen ze aan in het Gr[...]

Eerste Wereldoorlog en Nederland (6)

5148-eerste-wereldoorlog-en-nederland-6
(Door Geert-Jan Laan)
Belgische vluchtelingen in Groningen Toen na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 in o[...]

Eerste Wereldoorlog en Nederland (5)

5007-eerste-wereldoorlog-en-nederland-5
(Door Geert-Jan Laan)

‘Nigoco’: Een dividend van honderd procent In het jaar 1955 verscheen, ter gelegenheid van het 50-jarig[...]

Eerste Wereldoorlog en Nederland (4)

4958-eerste-wereldoorlog-en-nederland-4
(Door Geert-Jan Laan)
Krijgsgevangenen, deserteurs, geïnterneerde soldaten; neutraal Nederland roeide met vreemde riemen Tijdens de[...]

Eerste Wereldoorlog en Nederland (3)

4933-eerste-wereldoorlog-en-nederland-3
(Door Geert-Jan Laan)
Bijna een miljoen Belgen opgevangen Vanaf het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 zijn vele [...]

Eerste Wereldoorlog en Nederland (2)

4898-eerste-wereldoorlog-en-nederland-2
(Door Geert-Jan Laan)
Nederlandse sympathie in begin meer voor Duitsland Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog was aanvankelij[...]

Eerste Wereldoorlog en Nederland (1)

4836-eerste-wereldoorlog-en-nederland-1
(Door Geert-Jan Laan)
Vele honderden zeelieden lieten het leven Er wordt heel wat afgeschreven en herdacht omdat honderd jaar geleden[...]

De opbouw: Alles gaat steeds trager

4669-de-opbouw-alles-gaat-steeds-trager
(Door Geert-Jan Laan)
In het lezenswaardige maandblad Geschiedenis Magazine staat een interessante beschouwing over de verschillen in tijds[...]

Fotoserie Rotterdam 1890-1940

4630-fotoserie-rotterdam-1890-1940
Via een van onze redacteuren kwam de volgende fotoserie tot ons. Prachtig ingekleurd- en zwart-wit beeldmateria[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties