Geert-Jan Laan

Volkert

5704-volkert
(Door Geert-Jan Laan)
Toen ik als hoofdredacteur van het Nieuwsblad van het Noorden bepleitte en ook doorvoerde dat Volkert van der G. gewoon bij zijn volledige naam Volkert van der Graaf moest worden genoemd viel half journalistiek Nederland over mij heen. Volkert was nog maar verdachte en misschien pas na een veroordeling zou zijn volledige naam kunnen worden gepubliceerd. Die volledige naam werd al in vrijwel alle buitenlandse kranten genoemd en marcheerde over het internet.
Lees verder

Zuiderburen

5635-zuiderburen
(Door Geert-Jan Laan)

Over het algemeen vertoef ik graag in het land van onze zuiderburen. Ik ben er ook vaak geweest. Met vakantie, maar ook [...]

Een liedje... contant

5564-een-liedje-contant
(Door Geert-Jan Laan)
Als jongeman heb ik nog wel cabaretteksten en liedjes geschreven die ook zijn uitgevoerd. Een paar heb ik zelfs nog verk[...]

Jongens, kijk uit...

5514-jongens-kijk-uit
(Door Geert-Jan Laan)
In enkele bijdragen op deze site, die ik maar zal samenvatten als ervaringen met betaalde liefde, diensten of uiteindeli[...]

Taai ongerief

5495-taai-ongerief
(Door Geert-Jan Laan)
In de vrolijke column van Corry Gryn over het verschijnsel dat steeds meer stellen zich in identieke kleding hullen stip[...]

Bezorgende bikkels

5472-bezorgende-bikkels
(Door Geert-Jan Laan)
Net als Ronald Sørensen heb ik ook ooit kranten bezorgd in Rotterdam. Dat was in 1955. Ik was toen 12 tot 13 jaar. Ik b[...]

Missie volbracht…

5462-missie-volbracht
(Door Geert-Jan Laan)
Op woensdag 19 april 1989, in de vroege middag, liep ik samen met de toenmalige hoofdredacteur van Het Vrije Volk Gerard[...]

Paardenslager

4410-paardenslager
(Door Geert-Jan Laan)
Het is een raar eiland het Verenigd Koninkrijk. We hebben er soms last van, maar soms ook veel gemak. Ze hebben tenslo[...]

Alarm? Sodemieter op!

4376-alarm-sodemieter-op
(Door Geert-Jan Laan)
Onlangs was ik op de uitstekend georganiseerde Nieuwjaarsborrel van de Vereniging De Lijn, de club van en voor vroeger[...]

De laatste dag

4323-de-laatste-dag
(Door Geert-Jan Laan)
Op het moment dat ik dit schrijf zijn we nog maar een dag verwijderd van het moment dat volgens de zogenaamde Maya- kal[...]

Leve Stapel?

4305-leve-stapel
(Door Geert-Jan Laan)
Bij alle opwinding rond de gevallen hoogleraar Diederik Stapel vallen toch wat kanttekeningen te maken. Ten eerste. H[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties