Jim Postma 1948-2019: Man met Eigenschappen

7905-jim-postma-1948-2019-man-met-eigenschappen (Door Ronald Glasbergen)

Ergens in de nacht van zondag op maandag 11 februari overleed Jim Postma. Op een paar dagen na was hij eenenzeventig. 'Plotseling weg', zei de dokter, 'hartstilstand'.

Jim begon na de middelbare school als journalist bij ''De Rotterdammer'. Freelancete daarna zeven jaar als journalist in Afrika. Hij werkte na zijn terugkeer korte tijd als voorlichter en werd toen journalist bij Het Vrije Volk. In de jaren negentig maakte hij verschillende TV documentaires en campagnes. Samen met journalist Geert-Jan Laan bedacht hij VandaagenMorgen dat na een papieren start in 2008 tot op de dag van vandaag als internetkrant verder gaat. De laatste jaren met Jim als enige hoofdredacteur.

In het begin van de vorige eeuw, de eeuw waarin Jim en de meeste van de huidige aardbewoners geboren zijn, schreef Robert Musil zijn 'De man zonder Eigenschappen'. Fascinerende roman en fascinerende titel. Musil keek naar zijn land zoals Jim naar Rotterdam keek. Musil noemde in z'n roman 'zijn' Oostenrijk, Kakanië, een soort samentrekking van kakelen en kakofonie. Jim Postma verwonderde zich in zijn talrijke columns evenzeer over de Rotterdamse substantie. Het is dat die andere Rotterdammer, Marten Toonder, al de term ‘Rommeldam’ had uitgevonden, anders had Jim het vermoedelijk gedaan.

Musil's held in ‘De man …’ was Ulrich. Een man van alles wat, een echte man zonder eigenschappen. Jim Postma dook als journalist overal in, haalde de realiteit naar zich toe, nam voortdurend stelling. Hij was niet zoals Ulrich een man waar de eigenschappen zacht doorheen sijpelen. Hij was meer een daverende bergbeek. Jim was bij uitstek een ‘Man mét Eigenschappen’.

Ook moet ik denken aan Italo Svevo, de van oorsprong Servische schrijver die neerstreek in Trieste in Noord-Italië en die daar de roman 'Het bewustzijn van Zeno' schreef. Het boek van Svevo - net als dat van Musil Midden-Europees, gaat voor een groot deel over tabaksrook en nicotine. Voor Svevo en voor zijn romanheld Zeno Cosini, was het roken diep en innig met zijn leven verbonden. Telkens als Zeno stopte, voelde hij zich schoon en een onbeschreven blad en kon hij dus weer beginnen met roken. Weer is het contrast met Jim groot. Stoppen lag niet in zijn aard. Roken wel. Jim en zijn Caballero-zonder-filter waren onafscheidelijk. Hij probeerde niet iets anders te zijn of te doen dan wat hij was. Hij was roker.

Misschien lijken die twee Midden- Europese romans ver van Jim Postma af te staan. Die schijn bedriegt. Jim Postma had meer dan zomaar wat met Midden Europa. Dat heeft ook alles te maken met Jana Beranová zijn levensgezellin sinds 1978 met wie hij sindsdien hetzelfde stuk Rotterdamse grond bewoont. Een romanschrijver, van statuur te vergelijken met de eerdere twee, maar nu één die Jim Postma zelf kende, is de Franse-Tsjech Milan Kundera. Jim heeft Kundera nog wel eens buitengesloten van zijn Parijse woning. Dat ging zo. Jana vertaalde meerdere boeken van Kundera in het Nederlands. Ze was daar met Jim op bezoek. Na afloop deed de schrijver hen uitgeleide. Jim trok per ongeluk de deur dicht. Kundera had de sleutel binnen laten liggen. Gedoe. Niet iedereen kon zeggen dat hij Kundera heeft buitengesloten. Jim wel. Kundera geboren in 1929 overleeft hem nu.

Jana komt uit voormalig Tsjecho-Slowakije. De communisten hadden daar in '46 de macht gegrepen en verstikten het leven steeds meer. Dat veranderde pas na 1989. Met toenemende regelmaat bezochten Jim en Jana daarna het nieuwe Tsjechië. Ook nu stond weer een verblijf in Praag op het programma. Jim’s onaangekondigde dood stak daar een stokje voor.

Behalve schrijven, roken, drinken, had Jim Postma een groot en betrokken hart en ook een groot gevoel voor humor. Dat hart staat nu stil, maar de humor ging direct na zijn dood gewoon door. Toen op 12 februari de begrafenisondernemers kwamen om Jim mee te nemen, was de kist die ze meegenomen hadden te klein. Nieuwe kist gehaald. Toen bleek dat de twee man die erbij waren, het gewicht niet konden torsen. Vervolgens paste de grotere kist niet door de gang. We horen Jim al bulderen in het hiernamaals.

In dat hiernamaals is een slechte afdeling, waar ze niks te drinken krijgen en waar iedereen probeert te stoppen met roken. Daar zit Jim dus niet. Waar dan wel? Hij zit op de goeie afdeling. Daar zijn de sigaretten zonder risico voor de gezondheid en belastingvrij. Het bier is er van topkwaliteit. Tsjechisch dus. Die goeie afdeling ligt vlak naast de eeuwige journalistieke jachtvelden!

Bron bovenste foto: Wim de Boek.

Jim Postma (Foto © Rinus Vuik)

Heleen Euwe :
Jeetje Jim, jij bent nèt die ene die het niet kan flikken om ons achter te laten. Bedankt voor de heel mooie fijne en interessante gesprekken. Ik zat weleens in de Bel en dan kwam je binnen en ik wist meteen dat het een gezellige middag zou wirden. Kon over alles gaan. Altijd boeiend. Nette meneer met een berg ervaring en intellect. Fijn dat ik je ken. Solong

woensdag 10 apr 2019

Dik Rondeltap :
Jim:journalist oude stijl, betrokken mens, onvermoeibaar organisator van journalistieke uitjes naar Rotterdamse zustersteden. Rust in vrede.

vrijdag 15 feb 2019

Arie Torcque :
Het is beter een vriend te verliezen dan dat je hem nooit heb gekend.

vrijdag 15 feb 2019

Mary Korver de Groot :
Wij, PimKorver ,Jana en Jim hebben ooit nog iets gedaan rond het beeld van Zadkine. Fijne mensen. Jim rust zacht. Jana veel kracht.

vrijdag 15 feb 2019

Jeroen Kop :
Bedankt voor die harde moppen. Vooral van die 2 gynaecologen. Rust zacht Jumbo Jimbo

donderdag 14 feb 2019

carolien van gorkum :
Ben er verdrietig om JIM gekend als vooral mens met zijn hart op de goeie plaats RIP Jim

woensdag 13 feb 2019

Schrijf uw reactie








Type de code over:


Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties