COLUMNS

Muis in huis (2)

5425-muis-in-huis-2
(Door Jim Postma)
Uit reacties op mijn vorige column blijkt dat muizenplagen in huizen vaker voorkomen in oude wijken in de stad dan in nieuwbouw. Oorzaak is meestal niet opgeruimd eten in de keuken of woonkamer. Zo’n plaag in je huis leidt tot veel stress, voornamelijk ’s nachts. ,,Ik kan er geen oog meer dicht van doen,’’ zo reageerde een bewoner aan de Kruiskade.
Lees verder

Waterschap kiezen? Onzin

5420-waterschap-kiezen-onzin
(Door Geert-Jan Laan)
Woensdag zijn niet alleen de verkiezingen voor de provinciale staten en indirect voor de Eerste Kamer. Er zijn ook de ve[...]

Toeristenterreur

5419-toeristenterreur
(Door Corry Gryn)
Nederlanders,opgepast: over een week of zes begint het toeristenseizoen weer! Nu kunt u zeggen; ,,Dat brengt toch geld i[...]

Muis in huis (1)

5414-muis-in-huis-1
(Door Jim Postma)
Hoera, de lente is dus reeds aangebroken. Na de tweede winter op een rij, waarin er amper sprake was van ‘winterse bui[...]

Vreemde voertuigen

5407-vreemde-voertuigen
(Door Corry Gryn)
Tegenwoordig zie je de meest vreemde voertuigen op de weg. Maar zo’n dertig jaar geleden reed er hier in mijn woonplaa[...]

‘Helikopterview’

5406-helikopterview
(Door Jim Postma)
Als je net zoals ik maar eens in de vier jaar jarig bent (dus op 29 februari) dan ben je dus ‘lang niet jarig’. En h[...]

Ondergoed

5400-ondergoed
(Door Corry Gryn)
Ja, u leest het goed; dit stuk gaat over ondergoed. En met name de ‘slips’. Denkend aan vroeger zie ik in gedachten [...]

Plaatjes

5394-plaatjes
(Door Jean Pierre Rawie)
Door geen televisie te kijken bespaar ik me een hoop onzin en ergernis, maar ik lees wel kranten, en moet soms omwille v[...]

Tien auto's

5388-tien-auto-s
(Door Geert-Jan Laan)
In precies tien auto's heb in mijn leven in loondienst gereden. Ik formuleer dat op deze manier omdat het allemaal auto'[...]

‘Schuld van de baas’

5386-schuld-van-de-baas
(Door Jim Postma)
Zelden heeft een bizar ongeluk zoveel indruk op mij gemaakt. Hierbij kwam vorige week een jonge vrouw van 20-jaar noodlo[...]

Wereldvreemd

5383-wereldvreemd
(Door Corry Gryn)
De laatste tijd krijg ik steeds meer de indruk dat ik toch aardig wereldvreemd begin te worden. Ik heb dan wel een lapto[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties