COLUMNS

Waterstand

5615-waterstand
(Door Corry Gryn)
Een week of wat geleden de watermeterstand opgenomen. Dat is een hele bedoening in mijn kleine huisje. De meter zit namelijk in de kruipruimte. En daar kom je door een luik bij de voordeur op te tillen en kop voorover te kijken wat de meter aangeeft.
Zat het al een paar uur uit te stellen, maar gaf mezelf om een uur of half vier een figuurlijke schop onder de kont: Oprijzen, Gryn, aan het werk!
Lees verder

Fellini live (1)

5604-fellini-live-1
(Door Jim Postma)
Het is bloedheet als ik ’s middags in mijn huis een dutje probeer te doen. Een soort van noodgedwongen Hollandse siës[...]

Graaien maar!

5603-graaien-maar
(Door Corry Gryn)

Ziezo, daar zijn we weer voor een jaar van af; de jaarlijkse braderie. Heb op Wikipedia eerst eens de betekenis van he[...]

‘Loze vissertjes’

5595-loze-vissertjes
(Door Jim Postma)
Afgelopen week mocht ik voor het eerst een ‘preek’ houden achter de toog van de bar in café Centraal. Daar werd de [...]

Oerdieet

5590-oerdieet
(Door Corry Gryn)
Ik vraag me steeds vaker af wat sommige mensen beweegt om bepaalde diëten te volgen. Zo ook het oerdieet. Daarbij eet [...]

Beeldenstorm

5589-beeldenstorm
(Door Jean Pierre Rawie)
(Dichter Jean Pierre Rawie levert wekelijks een column aan het Dagblad van het Noorden. Hij is een van de best ve[...]

Veteranen

5586-veteranen
(Door Rob Timmer)
Een dag stilstaan bij de inzet van onze veteranen. Dat lijkt een prima idee! Totdat blijkt dat tegenwoordig zo ongeveer [...]

Kinderliedjes

5580-kinderliedjes
(Door Corry Gryn)
Voortbordurend op de sprookjes van vroeger; wat dacht u van de kinderliedjes van toen. Ook die zouden absoluut niet meer[...]

Sprookjes

5574-sprookjes
(Door Corry Gryn)

Van de week schoot het ineens door m’n gedachten: kunnen onze aloude sprookjes nog wel verteld worden? Kan dat nog w[...]

Taboes

5569-taboes
(Door Jean Pierre Rawie)
(Dichter Jean Pierre Rawie levert wekelijks een column aan het Dagblad van het Noorden. Hij is een van de best [...]

Een liedje... contant

5564-een-liedje-contant
(Door Geert-Jan Laan)
Als jongeman heb ik nog wel cabaretteksten en liedjes geschreven die ook zijn uitgevoerd. Een paar heb ik zelfs nog verk[...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties