COLUMNS

Fietsers; de Duitse in het bijzonder

7328-fietsers-de-duitse-in-het-bijzonder
(Door Ronald Sörensen)

Enkele weken geleden wilde ik invoegen op een t-splitsing. Ik stond net op het fietspad om linksaf te slaan, toen ik een scooter met een noodgang zag aankomen. Even wachten dus, maar ondertussen kwamen er van de andere kant auto’s. Ongewild blokkeerde ik dus het fietspad. Zo’n 60 meter rechts van me kwam een fietser aan, die dus even moest stoppen, maar die op mijn auto sloeg en begon te schelden. Ik zo’n ordinaire autobezitter had het gewaagd een deugende fietser even te laten wachten.

Als ik een paar jonger was geweest en zonder mijn vrouw in de auto had gezeten, was het uitgelopen op een draai om de oren voor meneer de fietser (vrij klein van postuur) Nu ben ik na het invoegen alleen uitgestapt om hem de waarheid te zeggen, maar hij was links afgeslagen. Hij fietste overigens met zijn zoontje? Geweldig voorbeeld dus.

Ik ga niet uitweiden over de wijze waarop mijn generatie, met een fractie van het verkeer van nu, heeft leren fietsen. Van regels voor fietsers lijkt nu vrijwel niets meer over. Midden op straat fietsen, met drie naast elkaar en hand niet uitsteken bij afslaan zijn gemeen goed geworden. Bijna anarchie, want er is één regel: De fietser heeft altijd gelijk. Dat gelijk gaat vaak gepaard met een superieure glimlach als weer een basisregel met voeten wordt getreden door b.v. komende van links voorrang te nemen. Dat is op wegen, waar fietsers en ander verkeer tegelijk gebruik van mogen maken, maar ook op de fietspaden gaat het vaak fout.

In ons zomerverblijfje aan de zeekant is alles per fiets te bereiken. Strand, bossen pittoreske dorpjes zijn met elkaar verbonden via duidelijk aangegeven fietspaden. Helaas, ook daar gaat het veel mis. De e-bike (ik ook) noodt tot veel passeren, maar een gewone fietser is niet altijd bereid daarvoor de ruimte te verschaffen.

Op de fiets lijkt het, moet vooral onderling geconverseerd worden en het liefst naast elkaar. Uren zitten ze in vakantiehuisjes of op terrassen bijeen, maar de conversatie schijn pas op het fietspad goed op gang te komen. Soms wordt bij godsgratie een beetje ingehouden om ruimte te geven en vaak gaat dat met misprijzende blikken gepaard. Ook bij het tegemoet komen willen naast elkaar fietsende weggebruikers ongaarne ruimte geven. Men schuift een centimeter of tien naar rechts of houdt pas op het allerlaatste ogenblijk in; dat laatste vaak zuchtend.

Daarnaast is er de terreur van wielrenners en mountainbikers, die op geen enkele wijze hun snelheid wensen aan te passen. Ze hebben geen bel, dus het passeren gaat onverwachte en maakt je aan het schrikken. Dan heb ik het verder niet over hun meestal zeer onesthetische outfit waarmee ze - moeilijk lopend op speciale schoentjes - een terras bezoeken.

In ons zomerverblijf fietsen ook erg veel Duitsers. Ze zijn te herkennen aan (vaak te kleine) fietshelmen en een eeuwige glimlach (im Holland gibt dass Fahrrad viel Spass) Meestal rijden ze op een huurfiets met een duidelijk nummer. In hun Heimat zijn weinig fietspaden en dat is te merken. Buiten dat ze zich graag groepsgewijs het totale fietspad blokkerend verplaatsen (kleintjes als bij een kudde olifanten in het midden) staan ze ook vaak stil met in hun hand een kaart; niet naast maar op het pad! Voor onze camping ingang staat een grote kaart met alle fietspaden in de omgeving. Heel vaak wordt door die onze Oosterburen bestudeerd, maar weer met de fiets ondertussen het fietspad blokkerend. Gezegd moet worden dat ze zich wel altijd verontschuldigen als je tot afstappen wordt gedwongen. Slechts één keer ben ik boos geworden toen ik – net met moeite een duin beklommen – naar beneden wilde roetsjen, maar het dal versperd zag door Duitse kaartlezers. Op zo’n pad ligt vaak zand dus het remmen is nog gevaarlijk ook. Maar goed, ze verontschuldigden zich en begrepen mijn boze uitleg.

Toen ik na het incident tegen mijn jongere metgezel een opmerking maakte over fietsen en Duitsers, die ook mijn vader had kunnen maken, zag ik dat hij me niet begreep. Voor hem was de Tweede Wereldoorlog allang afgelopen. Bij mij ligt dat heel soms nog anders.

Lees verder

Grijze wolven

7314-grijze-wolven
(Door Ronald Sörensen)
Vanochtend zag ik dat in Australië commotie is ontstaan, omdat soldaten in Afghanistan gelegerd een swastika vlag ha[...]

Een nieuwe Rotterdammer

7305-een-nieuwe-rotterdammer
(Door Geert-Jan Laan)
In zijn meest recente collumn op deze site spreekt Ronald Sørensen vol lof over het jaarlijkse essay gevoegd bij he[...]

Het Oude Tramhuis

7304-het-oude-tramhuis
(Door Alek Dabrowski)
Er zijn cafés die alleen diep in de nacht werden bezocht. Het besluit om er heen te gaan ontstond op een moment dat[...]

Een historische kat in de zak?

7290-een-historische-kat-in-de-zak
(Door Ronald Sörensen)
De houding van historisch genootschap Roterodamum t.o.v. de partij die de laatste 20 jaar de Rotterdamse politiek beh[...]

Lawine aan hulp

7280-lawine-aan-hulp
(Door Geert-Jan Laan)
Sinds ruim een jaar is mijn leven aangrijpend veranderd. Een hartaanval, veertien dagen in coma, mijn rechterbeen no[...]

Rondjes

7270-rondjes
(Door Alek Dabrowski)
De manier waarop mensen zich in de kroeg gedragen zegt veel over hun persoonlijkheid. Stel je wilt met een nieuwe [...]

De pil van Drion?

7267-de-pil-van-drion
(Door Frank Drion)
Enkele decennia geleden heeft mijn verre achterneef, professor Huib Drion eens geopperd, dat er toch eigenlijk een pi[...]

Roken mag

7255-roken-mag
(Door Alek Dabrowski)
Kroegtijgers die roken hebben het moeilijk in het huidige tijdsgewricht. Bij mooi weer kun je op een terras gaan zitt[...]

Vandaag is de eerste dag van een nieuw l

7254-vandaag-is-de-eerste-dag-van-een-nieuw-leven
(Door Torcque Zaanen)
Men zegt vaak dat vandaag de eerste dag is van een nieuw leven, maar wie zegt mij dat ik een nieuw leven wil, of mor[...]

Zullen wij laten horen?

7249-zullen-wij-laten-horen
(Door Ronald Sörensen)
De tranen liepen over mijn wangen toen ik de eigengoal van Sparta tegen Dordrecht zag. Het afgelopen seizoen [...]

Social media

KOPSTOOT

Schreven de goden de Illias en mensen de Odyssee?

Julian Jaynes (1920-1997) was een Amerikaans psycholoog en een avontuurlijk wetenschapper van groot formaat.

Ik citeer uit Wikipedia:

Jaynes was eén van de eersten die een bewustzijnstheorie als puur wetenschappelijk propageerde. In zijn boek The Origin of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind uit 1976 beschrijft hij zijn "bicameral mind", ofwel bicamerale of tweekamerige geest, theorie.

Jaynes opvatting is dat de twee hersenhelften, tot circa 3000 jaar geleden, vrijwel onafhankelijk van elkaar hebben gewerkt. In die tijd zouden mensen onbewust zijn geweest en hebben geleden onder het fenomeen ‘stemmen horen’ en andere soorten hallucinaties en zelfs onder vormen van dissociatie zoals die van de meervoudige persoonlijkheid.

De doorbraak van ‘bicamerale geest’ tot bewustzijn zou ongeveer 2700 jaar geleden, ten gevolge van de opkomst van geschreven en gelezen teksten en de spraakevolutie van de oude Grieken, hebben plaatsgevonden. In die tijd, zesde eeuw voor onze jaartelling, werden door de Grieken de democratie en natuurfilosofie ontwikkeld, dat hij ziet als een bewijs voor zijn theorie.

Wanneer we dus, aldus Jaynes, deze definitie volgen, zouden we moeten inzien dat geen van de personages in bijvoorbeeld de Ilias een bewustzijn had. Woorden worden erin niet figuurlijk maar in hun letterlijke oorspronkelijke betekenis gebruikt. ‘Psyche’ betekent adem, niet ziel, geest of bewustzijn; ‘thumus’ betekent beweging/trilling, niet emotie; ‘nous’ betekent waarneming, niet voorstellingsvermogen enz.

Jaynes neemt aan dat de wereld van de Ilias van voor 3500 jaar geleden gedomineerd werd door een tweedelige 'bicamerale geest', waarvan de rechterhelft uitvoerend is en god heette en een linkerhelft die volgzaam was en mens werd genoemd. Het waren de goden die de mensen direct of indirect (via priesters etc.) bevelen tot handelen gaven.

De 'bicamerale mens', aldus Jaynes, ontstond zo'n 11000 jaar geleden ten noorden van de zee van Galilea waar toentertijd een theocratisch georganiseerde nederzetting was gevestigd. Deze samenlevingsvorm verspreidde zich gestaag. De bicamerale beschavingen ondergingen zo'n 3500 jaar geleden geweldige culturele (uitvinding en verspreiding van het schrift) en vulkanische uitbarstingen die vele koninkrijken uiteen deed vallen. In deze chaos kon alleen het bewustzijn zich handhaven. Deze verandering wordt, volgens Jaynes, verhaald in de Odyssee die een eeuw later dan de Ilias werd geschreven. Hierin vinden we bewuste personen en psyche, nous en thumus als metaforen van bewustzijn. Tot zover Jaynes.

(door Kees Versteeg)

De foto is van azquotes.com

  • Nieuw

  • Reacties